İzmir Demokrasi Üniversitesi Mimarlık Bölümü ARCH402 Tasarım Stüdyosu kapsamında Dilan Karaoğlan Gizem Özer tarafından geliştirilen proje.
İzmir Uzundere’ Kampüs Mimarlık Fakültesi Tasarımı: Mekânsal Alle, aradalık Doğa Bütünleşmeİzmir Uzundere’ tasarlanan kampüs Mimarlık Fakültesi, yalnızca eğitim mekânlarının yerleşiminden oluşan yapı topluluğu olarak değil; farklı disiplinleri, kullanıcıları üretim süreçlerini araya getiren bütüncül kampüs sistemi olarak ele alınmıştır. Projenin çıkış noktası, kampüs yaşamını şekillendiren “alle” oluşturmak alle üzerinden sosyal etkileşimi, ortak üretimi kent doğa arasındaki ilişkiyi güçlendirmektir.
Uzundere’nin mevcut yerleşim dokusu, ulaşım bağlantıları güçlü peyzaj karakteri tasarımın temel verilerini oluşturmuştur. Kent ilişki diyagramında görüldüğü üzere kampüs, çevresindeki yerleşimler ulaşım ağlarıyla bütünleşen geçirgen sistem olarak kurgulanmıştır. yaklaşım, kampüsü yalnızca eğitim kullanıcılarına hizmet veren kapalı yapı topluluğu olmaktan çıkararak kentsel yaşamın parçası haline getirmeyi amaçlamaktadır.
Topoğrafya, projenin biçimlenmesinde belirleyici rol üstlenmiştir. Araziye müdahale eden yerleşim anlayışı yerine, topografya çalışan mekânsal kurgu geliştirilmiştir. Topografya analizinde görüldüğü gibi arazi eğimi, açık alanların, terasların yapı kütlelerinin organizasyonunu yönlendiren temel unsur olarak değerlendirilmiştir.
Bernard Tschumi’nin Architecture and Disjunction (1994) Event-Cities (1994, 2000)1 eserlerinde vurguladığı gibi, alle yalnızca dolaşım hattı değil; aynı zamanda karşılaşmaların etkileşimlerin mekânsal sahnesidir. Kampüsün ana fikrini oluşturan alle, farklı fakülteleri sosyal odakları birbirine bağlayan dolaşım hattının ötesinde, kampüs yaşamının kamusal omurgası olarak düşünülmüştür. Yaya aksı (Pedestrian Axis) diyagramında görüldüğü üzere alle, kampüsün farklı kotlarını birbirine bağlarken kullanıcılar arasında karşılaşmaları etkileşimleri teşvik eden süreklilikler üretmektedir. Alle boyunca konumlanan avlular, açık çalışma alanları, sergileme mekânları sosyal odaklar kampüs yaşamının gündelik sahnelerini oluşturmaktadır.
Mimarlık Fakültesi’nin kütlesel organizasyonu omurgayla ilişki kuracak biçimde geliştirilmiştir. Kütle oluşum diyagramında görüldüğü üzere yapı, araziye yerleşen tekil blok olarak değil; topoğrafyadan türeyen farklı kotlara yayılan parçalı sistem olarak ele alınmıştır. Teraslanan arazi üzerinde konumlanan yapı parçaları arasında oluşturulan avlular, geçiş alanları köprüler hem fiziksel hem görsel süreklilik sağlayarak kampüs yaşamını desteklemektedir.
Projenin mekânsal organizasyonu “ arada” (together) “arada” (in-between) kavramları üzerinden şekillenmiştir. arada/ arada (Together/In-Between) kesit diyagramında görüldüğü gibi eğitim birimleri arasında oluşturulan aradalık mekânları, farklı kullanıcıların karşılaşmasına ortak üretim süreçlerinin görünür hale gelmesine olanak tanımaktadır. Henri Lefebvre ’nin “mekânın toplumsal üretimi” kavramı burada somutlaşır (Lefebvre, 1991)2. düşence fakülte kütlesi, üretim etkileşim süreçlerini mekânsal olarak sahneleyen yapı haline gelir.
Böylelikle merdivenler, köprüler, galeri boşlukları avlular yalnızca dolaşım elemanları değil, aynı zamanda sosyal etkileşim mekânları olarak çalışmaktadır.
Mimarlık Fakültesi; Mimarlık, Şehir Bölge Planlama Peyzaj Mimarlığı bölümlerini ortak sistem içerisinde araya getirmektedir. Fakülte yerleşim planında görüldüğü üzere bölümler hem kendi mekânsal gereksinimlerine hem disiplinler arası etkileşimi destekleyecek ilişkilere göre konumlandırılmıştır. Peyzaj Mimarlığı laboratuvarları açık alanlarla güçlü ilişki kurarken, Mimarlık Bölümü merkezi konumuyla ortak kullanımları beslemekte, Şehir Bölge Planlama Bölümü ise kampüs omurgasının ucunda yer alarak bütüncül sistemi tamamlamaktadır.
Mekânsal İlişkiler (Spatial Relationships) aksonometrisinde görüldüğü üzere yapı; arada (together), arada (in-between) dönüşebilir ortak mekânlar üzerinden kurgulanmıştır. Ortak çalışma alanları, bireysel çalışma mekânları, sergileme alanları sosyal kullanımlar farklı kotlarda birbirleriyle ilişki kurarak fakülte yaşamının sürekliliğini sağlamaktadır. Özellikle alle kotuna açılan ortak mekânlar, eğitim faaliyetlerini kampüs yaşamının görünür parçası haline getirmektedir.
Yapının üst katlarında yer alan stüdyolar köprülerle birbirine bağlanarak bölümler arası etkileşimi güçlendirmektedir. Doğal ışık alan, manzaraya açılan farklı kullanım senaryolarına uyum sağlayabilen mekânlar mimarlık eğitiminin kolektif üretim kültürünü destekleyen esnek çalışma ortamları oluşturmaktadır.
Topografik kesitte görüldüğü gibi yapı, arazi bütünleşen teraslı sistem olarak çalışmaktadır. İç dış mekân arasındaki sınırlar geçirgenleştirilmiş; üretim, sergileme sosyal yaşam açık alanlarla bütünleştirilmiştir. Böylece kampüs, kent doğa arasında arayüz oluştururken kullanıcılarına sürekli değişen mekânsal deneyimler sunmaktadır.
Uzundere’ tasarlanan Mimarlık Fakültesi, yalnızca eğitim veren yapı değil; karşılaşmaları, ortak üretimi toplumsal etkileşimi destekleyen kampüs parçası olarak ele alınmıştır. Kampüs allesi, topoğrafyaya uyumlu kütle organizasyonu aradalığı teşvik eden mekânsal kurgusu proje, mimarlık eğitiminin mekânsal gereksinimlerini kampüs yaşamının sosyal kültürel dinamikleriyle bütünleştiren öneri sunmaktadır.
