2024 külliyehaberajansı Seyahat Bursu kazananı Refik Berk Çıngıloğlu "THE FOLDS / Interweaving Timelessness" projesi külliyehaberajansı Seyahat Bursu deneyimi hakkında konuştuk.
“The Folds / Interweaving Timelessness” projesini geliştirirken mimarlığı hangi kavramsal çerçevede yeniden okumayı hedeflediniz?Refik Berk Çıngıloğlu: projeyi tasarlarken çıkış noktam, mimarlığı sadece fiziksel sınırları olan, “içerisi” “dışarısı” ya “eski” “yeni” olarak ayrışan statik yapıdan ziyade; sürekli, akışkan yaşayan diyalog olarak yeniden okumaktı.
İsminden anlaşılacağı üzere “kıvrım” (fold) metaforu, projenin kavramsal kalbinde yer alıyor. Mimarlık tarihinde sıkça gördüğümüz keskin, Kartezyen ayrımları kırmak istedim. Tıpkı kumaşın kıvrımlarında olduğu gibi; mekanların kesintiye uğramadan birbirine dönüştüğü, sınırların flulaştığı kullanıcıyı bütünün içinde hissettiren mekansal süreklilik yaratmayı hedefledim.
Projenin “zamansızlığın iç içe geçişi” kısmı ise fiziksel kıvrımın zaman boyutundaki karşılığı diyebilirim. yapının inşa edildiği döneme veya tek trende hapsolmaması gerektiğine inanıyorum. Çevrenin belleğini (geçmişi), bugünün fonksiyonel ihtiyaçlarını geleceğin potansiyellerini tek potada eritmeye çalıştım.
Özetle kavramsal çerçevem; mimarlığı donuk, heykelsi obje olarak değil; zamanla birlikte esneyen, çevresiyle kullanıcısıyla kurduğu ilişkilerde sürekli yeni anlamlar üreten “katlanmış, dinamik zaman-mekan sürekliliği” olarak yeniden tanımlamaktı.
gönderiyi ’ gör
Projenizde “katman”, “kıvrım” “zamansızlık” kavramlarını mimari düşünceyle nasıl ilişkilendiriyorsunuz?
Refik Berk Çıngıloğlu: üç kavramı, birbirini hiyerarşik olarak takip eden değil, eşzamanlı olarak birbirini var eden dinamikler olarak görüyorum.
“Katman” (Layer) kavramını mimaride sadece yapısal elemanların üst üste binmesi olarak değil; kentsel belleğin, yaşanmışlıkların farklı dönemlerin biriktiği topografya olarak ele alıyorum. mekanda, geçmişten gelen izler, bugünün fonksiyonları geleceğin potansiyelleri görünmez katmanlar halinde arada bulunur. Ancak benim mimari okumamda katmanlar birbirinden izole edilmiş, statik plakalar değildir.
İşte tam noktada “Kıvrım” (Fold) devreye giriyor. Kıvrım, durağan katmanları harekete geçiren, iç dış, eski yeni, hatta dijital fiziksel arasındaki katı Kartezyen sınırları eriten eylem. Felsefi anlamda sürekli varyasyon hali… Yüzeylerin kopmadan bükülerek, mekanların birbirinin içine geçerek yeni hacimler yaratmasını sağlıyor. Kıvrım sayesinde mimari, sınırların çizildiği değil, sınırların müzakere edildiği akışkan deneyime dönüşüyor.
“Zamansızlık” (Timelessness) ise sürecin doğal sonucu. Zamansızlığı, zamanın yokluğu veya belirli tarihi stilin reddi olarak okumuyorum. Aksine, geçmiş, şimdi geleceğin tek “kıvrılmış zaman” (folded time) düzleminde buluşması olarak görüyorum. Katmanlar kıvrılarak birbirinin içine geçtiğinde, mekan doğrusal takvimden kopuyor. İçinde bulunduğu dönemin geçici trendlerine hapsolmak yerine, kentin hafızasını taşıyan çekirdek (monad) gibi davranarak her çağda kendi anlamını yeniden üretebiliyor.
Kısacası; kentsel tarihsel katmanlar, mekansal kıvrım hareketiyle birbirine entegre oluyor ortaya çıkan kesintisiz süreklilik, yapıyı zamansız boyuta taşıyor.
projede mimarlık yapay zekâ destekli dijital üretim tekniklerini hangi noktada araya getirdiniz?Refik Berk Çıngıloğlu: projede yapay zekayı sürecin sonuna eklenen görselleştirme aracı olarak değil, en başından beri benimle birlikte öğrenen, araştıran “yanımda olan düşünce ortağı” olarak konumlandırdım. Birleşme noktası tam olarak “görünmeyen ilişkileri görünür kılma” çabasıydı.
Sürecin başında yapay zekâyı, projeye dair araştırdığım tüm kentsel, tarihsel sosyolojik kavramlarla, derin öğrenme (deep learning) metotları üzerinden eğittim. Tiflis’te bulunduğum kısa süreyi edindiğim salt fiziksel bilgileri aşmak zorundaydım. İşte noktada yapay zekânın “reimage” (yeniden imgeleme) mantığını devreye soktum.
Mekanları, sadece benim orada bulunduğum kısıtlı zaman diliminden çıkarıp; zaman, kültür, toplum gibi çok daha geniş ölçekli boyutlara yaydım. Amacım sadece binayı modellemek değil; mekanın sanatçıların gözünden nasıl tezahür ettiğini, oranın bana ne hissettirdiğini kentin hafızasındaki soyut duygu durumlarını canlandırmaktı. Yapay zekâ kurduğum “reimage” diyaloğu, mimariyi fiziksel kabuk olmaktan çıkarıp, kentin kolektif hafızasını hislerini görselleştiren organik belleğe dönüştürdüğüm ana entegrasyon noktası.
“The Folds”u klasik kent okumasından ayıran temel yaklaşım sizce nedir?Refik Berk Çıngıloğlu: Klasik kent okumaları genellikle şehri doğrusal zaman çizgisinde, üst üste binmiş statik katmanlar veya iki boyutlu haritalar üzerinden, Kartezyen mantıkla ele. geleneksel yaklaşımda kentin tarihi ‘pasta dilimi’ gibi birbirinden kesin çizgilerle ayrılır; eski binalar, yeni yapılar, sokaklar meydanlar arasına net sınırlar çizilir.
“The Folds”u yaklaşımdan ayıran en temel fark; kenti donuk ‘mekanlar toplamı’ olarak değil, kendi içinde sürekli etkileşim halinde olan canlı “kentsel monad” olarak okumasıdır.
Klasik okuma kenti parçalara ayırıp kategorize ederken, “The Folds” katmanları bükerek birbirine temas ettirir. kumaşın kıvrılması gibi, kentin geçmişi, bugünün dinamikleri geleceği aynı anda, iç içe geçmiş şekilde deneyimlenir. Böylece ortaya doğrusal tarih okuması değil, “kıvrılmış zaman” (folded time) çıkar.
İkinci büyük fark ise gözlemcinin konumudur. Klasik kent okuması genelde yukarıdan, masterplan perspektifiyle, dışarıdan bakan gözlemci yaratır. “The Folds” ise insanı kıvrımın tam merkezine, organik deneyimin içine yerleştirir. Yapı bağlam, sokak iç mekan, hafıza güncel kullanım arasındaki keskin sınırlar silinir kent, sürekli varyasyon (continuous variation) halinde birbiriyle konuşan akışkan bütüne dönüşür.
külliyehaberajansı Seyahat Bursu’nun size yalnızca akademik değil, kişisel deneyimsel olarak nasıl katkısı oldu?Refik Berk Çıngıloğlu: külliyehaberajansı Seyahat Bursu, benim için bilgisayar ekranında teorik metinlerde kurguladığım kavramların, gerçek kentin nabzıyla test edildiği uyanış süreciydi diyebilirim. Akademik araştırmanın çok ötesinde, Tiflis gibi zamanın mekanın adeta bükülerek birbirine karıştığı coğrafyada aylar boyunca yaşamak, kişisel profesyonel pratiğimde çok derin izler bıraktı.
“Kıvrılmış Zaman” (Folded Time) fikrini masada tasarlamak farklıdır; ama Tiflis’in çok katmanlı avlularında, eskiyle yeninin sınırlarının flulaştığı sokaklarında yürürken kavramın nasıl vücut bulduğunu bizzat hissetmek bambaşka deneyim. süreçte kenti sadece mimar gibi dışarıdan gözlemlemedim. Yüz kareyi aşan Tiflis eskiz defteri (sketchbook) oluşturarak ‘kentsel monadın’ içine fiziksel ruhsal olarak, adeta yaya gibi dahil oldum.
Deneyimsel olarak bana en büyük katkısı, gözlem pratiğimi dönüştürmesi. Dijital dünyanın kontrol edilebilir, kusursuz yapısından çıkıp; sokağın organik, sürprizli çok daha yaşanmış gerçekliğine temas ettim. Kenti sadece görselleştirmeyi değil, kentin hafızasını anlatıcı gibi kaydetmeyi öğrendim.
Kişisel olarak ise bana inanılmaz beslenme alanı yarattı. Tiflis sokaklarında topladığım dokunsal mekansal birikim, dijital araştırma manifestosu, bugün dijital üretimlerime mimari tasarımlarıma asıl ruhunu veren, onları soğuk birer form olmaktan çıkarıp yaşayan birer anlatıya dönüştüren en önemli unsur haline geldi
Yapay zeka destekli modellemeler dijital simülasyonlar, projenin düşünsel görsel katmanlarını nasıl dönüştürdü?Refik Berk Çıngıloğlu: Projenin hem düşünsel hem görsel omurgası, statik formlardan ziyade sürekli akış ‘kıvrım’ üzerine kuruluydu. dinamizmi geleneksel modelleme programlarıyla yakalamak imkansızdı. yüzden projenin tüm görsel üretken altyapısını TouchDesigner üzerine kurguladım.
Düşünsel katmandaki en büyük dönüşüm, mimariyi kodlar düğümler (node-based) üzerinden ‘sistem tasarımı’ olarak ele almamla başladı. Felsefi olarak savunduğum “kıvrım” (fold) kavramını, TouchDesigner içinde katı çizim olarak değil, matematiksel akış olarak modelledim.
Görsel katmanda ise, yapay zekâ “reimage” ederek elde ettiğim duygu durumlarını sanatçı tezahürlerini, depth map (derinlik haritası) particle system (parçacık sistemleri) gibi görünüm sistemleriyle entegre ettim. Mekanın hafızasını, geçmişini zamansızlığını statik yüzeyler yerine, sürekli hareket eden, birbirinin içine katlanan parçacık bulutları derinlik haritalarıyla ifade ettim.
Sonuç olarak dijital simülasyonlar TouchDesigner altyapısı, projeyi donuk mimari temsilden çıkardı; hesaplamalı tasarımın matematiğiyle duyguların kentsel hafızanın birbirine karıştığı, adeta nefes alan canlı dijital organizmaya dönüştürdü.
Seyahat Bursu’na başvuracak genç arkadaşlarımıza ne önerirsiniz?Refik Berk Çıngıloğlu: süreci sadece yeni yerler görme veya popüler mekanları ziyaret etme fırsatı olarak değil, kendi mimari dillerini düşünce pratiklerini derinleştirecekleri, sınırları olmayan laboratuvar olarak görmelerini öneririm.
Öncelikle, yola çıkmadan önce onları gerçekten heyecanlandıran, zihinlerini kurcalayan altı dolu kavramsal çerçeve, dert edinmeleri çok önemli. Kenti turist gibi yüzeysel olarak tüketmek yerine, kentin katmanlarını kendi seçtikleri araştırma filtresinden okumaya çalışmak seyahati bambaşka boyuta taşıyor.
Sahadayken ise en büyük tavsiyem; dijital ekranların hazır imgelerin ötesine geçip sokağın, malzemenin yaşanmışlığın ritmini bizzat hissetmeleridir. Kenti sadece fotoğraflayarak geçmek yerine; eskiz defteriyle sokaklara karışmak, onlarca, belki yüzlerce karelik görsel notlar almak, detayları el yordamıyla kaydetmek insanı kentin pasif izleyicisi olmaktan çıkarıp aktif parçası haline getiriyor. Kenti çizerek okumak, ona dokunmanın en samimi yoludur.
Son olarak, bursu bitip rafa kalkacak anı defteri gibi değil; gelecekteki mimari tasarımlarına, dijital üretimlerine veya kişisel manifestolarına ruh verecek hammadde toplama süreci olarak kurgulasınlar. Sokakta, dar avluda ya eski yapının eşiğinde edindikleri dokunsal mekansal deneyim, masa başına döndüklerinde ellerindeki en güçlü tasarım aracı olacaktır.
Meraklarını hep taze tutsunlar kentin onlara anlatacaklarını dinlemek için acele etmeden, anın içinde kalarak üretmeye odaklansınlar.
külliyehaberajansı Seyahat Bursu 2026
külliyehaberajansı Seyahat Bursu 2026 İstanbul Tema Tanıtım Toplantısı Yapıldı
