Döneminin hip hop dünyasına dair gözlemleriyle belgesel niteliği taşıyan La Soul albümü Stakes Is High, artık 30 yaşında.
İlk dinleyişten yana neler değişmiş? Şarkıların arasına neler sızmış? Yaşa takılanlar açtı yeniden dinledi.
La Soul
Stakes Is High
2 Temmuz 1996
Çok mühim albümdür çünkü…
La Soul, her zaman Afromerkezci bakışla siyaseti, ırkçılığı hip hop’ın gidişatını dert eden gruptu. Stakes Is High ise yaklaşımın en doğrudan berrak ifadesi.
Daha ilk parçadan “ La Soul is here to stay like racism” dizesiyle dinleyiciyi çarpıyor. Albüm boyunca ırkçılığı, popüler kültürün tek tipleştirici etkisini, şöhret kültürünü sertliğin pazarlanabilir kimliğe dönüşmesini sorguluyor. Bunu kültürün dışından ahkâm keserek değil; tam içinden konuşarak yapıyor.
yandan DJ Premier’in en yalın işlerinden bazılarını, yandan kariyerinin başındaki J Dilla’nın ilk büyük prodüksiyonlarını buluşturan Stakes Is High, hip hop’ın sonraki yıllarda hangi sorularla yüzleşeceğini önceden sezmiş albümlerden.
İlk dinleyişte hissettirdikleri vs bugün hissettirdikleri
İlk dinleyişte biraz geri planda kalabiliyor.em>3 Feet High and Rising kadar oyunbaz ne ilk anda vurucu. Ama yıllar geçtikçe albümün asıl gücü ortaya çıkıyor. Sadece büyük laflar etmek yerine etrafına dikkatle bakıyor; bağırmak yerine gözlem yapıyor.
Sonra yıllar geçiyor. Hip hop defalarca kabuk değiştiriyor, popüler kültür aynı döngüleri yeniden üretiyor. gün albümü yeniden açıyorsunuz fark ediyorsunuz ki aslında eskimemiş. Önceleri abisel gelen satırlar bugün neredeyse belgesel anlatımı gibi duyuluyor.
Ama Stakes Is High pek çok konuda zamanının ilerisinde dursa dönemin hip hop sahnesine hâkim erko dili cinsiyetçi söylemden tamamen sıyrılabilmiş albüm değil. Bugün kulağa takılan birkaç satır, onun 90’ların kültürel kör noktalarından bütünüyle bağımsız olmadığını hatırlatıyor.
Bunu biliyor muydunuz?
2Pac’ın ölümünden sonra Makaveli mahlasıyla yayımlanan “Against All Odds”, hip hop tarihinin en yıkıcı diss parçalarından biri olarak anılır. Hedef aldığı isimlerden biri La Soul’du.
Hikâye Stakes Is High başlamıyordu. İki yıl önce, Buhloone Mindstate dönemindeki “Ego Trippin’ (Part Two)” klibi, 2Pac’ın “I Get Around” videosuna kısa gönderme yapıyordu. Aslında daha çok dönemin gösterişini tiye alan, hafif alaycı şakaydı. Posdnuos Maseo’nun yıllar sonra anlattığına göre ise 2Pac bunu kişisel hakaret olarak almıştı.
1996’ gelen Stakes Is High ise tek rapçiyi değil; dönemin iklimini hedef alıyordu. Gangsta rap’in G-funk’ın popüler kültürü ele geçirdiği, Doğu Yakası’nda mafyöz anlatılarının yükseldiği, hip hop’ın giderek daha gösterişli daha ticari dile teslim olduğu dönemde yayımlandı. “Everybody sound the same, commercialize the game” derken türün tek sese dönüşmesini, “I can’t call it, beats make brothers think they hard as hell” derken sertliğin yaşanan değil; oynanan role dönüşmesini sorguluyordu. “I’ got questions about your life if you’re so ready to die” gibi küçük silkelemeler ise dönemin gangster romantizmine iliştirilmiş abilik söylemi gibiydi.
2Pac bütün bunları üzerine. “Against All Odds”, yalnızca La Soul’a değil; The Notorious.I.G., Sean “Puff Daddy” Combs, Mobb Deep,. Dre daha birçok isme uzanan büyük hesaplaşmaya dönüştü. Aradan geçen yıllara rağmen, özellikle Sean “Puff Daddy” Combs hakkındaki iddialar yeniden gündeme geldiğinde, parçanın bazı dizeleri yeniden dolaşıma girdi. hem 2Pac’ın öfkesini hem La Soul’un Stakes Is High boyunca işaret ettiği hip hop iklimini yıllar sonra yeniden tartışmaya.
