2016’ keşfedilen Kamo’oalewa (resmi adıyla 469219 Kamoʻoalewa), Dünya’nın yörüngesinde dönen yaklaşık 40-100 metre çapındaki küçük asteroit. Dünya’ya olan karmaşık yörünge hareketi nedeniyle gezegenimizin “yarı uydusu” olarak kabul ediliyor. Cisim, Güneş’in etrafından gezegenimizle birlikte döndüğünden yarı-uydu sınıflandırmasına giriyor. Aslında Dünya’ya kütleçekimsel olarak bağlı olmayan Kamo’oalewa, zamanla Dünya’dan uzaklaşacak. Yeni proje kapsamında Çin, cisme Tianwen-2 adını taşıyan aracını iniş yapmak amacıyla fırlattı. Tianwen-2, yarı uydunun ilk yakın plan fotoğrafını çekerek dünyaya gönderdi.
Space.‘un haberine göre, Çin Ulusal Uzay İdaresi’ne (CNSA) ait Tianwen-2, 28 Mayıs 2025’te Çin’in güneyindeki Xichang Uydu Fırlatma Merkezi’nden fırlatıldı. Uzay aracının, asteroitten örnekler alması önümüzdeki yıl Dünya’ya ulaştırması bekleniyor. Ancak bulanık fotoğraf yayınlanma zamanlaması, işin ilk başta düşünüldüğünden daha zorlu olabileceğine işaret ediyor.
CNSA, Tianwen-2 misyonunun parametreleri zaman çizelgesi hakkında çok az bilgi ıyor. Devlet destekli haber ajansı Xinhua’ya göre CNSA, 6 Temmuz Pazartesi günü Tianwen-2’nin yaklaşık 400 gün süren 1 milyon kilometreden fazla mesafe kateden yolculuğunun ardından Kamo’oalewa’nın yörüngesinde döndüğünü doğruladı. Ajans ayrıca, uzay aracının asteroit yörüngesine ilk olarak tahmin edildiği gibi 7 Haziran’ girdiğini açıkladı.
Yarı-uydudan yaklaşık 20 km uzaklıkta çekilen ilk net Kamo’oalewa fotoğrafı ıldı. South China Morning Post’un haberine göre, bulanık görüntü uzay kayasının yaklaşık 40 metre genişliğinde olduğunu gösteriyor (asteroidin 100 metreye kadar genişlikte olabileceği öne sürülüyordu).
“Moloz yığını” asteroit
İlk veriler, Kamo’oalewa’nın “moloz yığını” (rubble-pile) kararsız yüzeye sahip olduğunu gösteriyor. Rubble-pile, astronomide tek parça (monolit) kaya olmayan, yer çekimi etkisiyle araya gelmiş çok sayıda enkaz veya kaya parçasından oluşan gök cisimlerine deniyor. Şimdiye kadar araştırmacılar asteroidin bileşiminden emin değildi uzay aracının “çapa matkap” tekniğini kullanarak türünün ilk örneği iniş denemesi yapmasına izin verecek katı, kayalık yüzeye sahip olmasını umuyorlardı. (Artık yöntemin kullanılması pek olası görünmüyor.)
Asteroidin küçük boyutu, kırılgan yapısı hızlı dönüşü, denenmiş onaylanmış tekniklerle bile aracın asteroit yüzeyinden örnek toplamasını zorlaştıracak. Yeni görüntü aynı zamanda cisimde aracın güvenli şekilde inebileceği çok az düz alan bulunduğuna dair ipuçları veriyor.
Tahminlere göre, Tianwen-2 aracının 4 Temmuz’ asteroide inerek örnek toplamaya başlaması hedefleniyordu. Ancak henüz örnek toplamaya başladığına ilişkin bilgi yok sadece görüntü elde edildi. Çinli bilim insanlarının örnekleri nasıl toplayacaklarını bulmakta zorlandıklarına dair şüpheler artıyor.
CNSA yetkilileri, uzay aracının “asteroidin morfolojisi, malzeme bileşimi iç yapısı hakkında veri toplamak sonraki örnek toplama operasyonlarının temelini atmak için kademeli olarak daha ayrıntılı bilimsel keşifler yürüteceğini” belirtti.
Tianwen-2 bazı örnekleri başarıyla almayı başarırsa, araç bunları Kasım 2027’ Dünya’nın yakınından geçişi sırasında kapsül içinde serbest bırakacak kapsül yaklaşık 43 bin 500 km/s (27.000 mil/s) hızla atmosfere yeniden girecek. 2020’ Ryugu asteroitinden örnek getiren Japonya 2023’te Bennu uzay kayasından malzeme toplayan ABD’nin ardından Çin, asteroit örneklerini başarıyla toplayıp Dünya’ya geri getiren üçüncü ülke olabilir.
Araştırmacılar, geri getirilen örneklerin erken Güneş Sistemi’nin sırlarını çözmeye yardımcı olacağını organik moleküller su gibi temel bileşiklerin Dünya’ nasıl ortaya çıktığına ışık tutabileceğini umuyor. Ayrıca, anda Güneş’in etrafında gezegenimizle birlikte dönen bilinen yedi yarı-uydu hakkında bilgi sağlayabilir.
Kamo’oalewa’nın kökeni sorgulanıyor
Bazı uzmanlar, Kamo’oalewa’nın, eski meteor çarpması sonucu uydumuz Ay’dan kopan parça olabileceğini ileri sürüyor. Asteroidin hangi kraterden gelmiş olabileceğini tam olarak belirlemeye çalışan uzmanlar Asteroitin kökenine ilişkin sorular henüz cevaplanabilmiş değil dünyaya getirilecek her örnek yardımcı olacaktır.
Gelecek yıl Dünya’ya yapacağı yakın yaklaşımdan sonra Tianwen-2, 2035 yılında hem kuyruklu yıldızların hem asteroitlerin özelliklerini sergileyen Mars’ın ötesindeki tuhaf nesne olan 311P/PanSTARRS’ı incelemek üzere ikincil görevine başlamak için Güneş Sistemi’nin daha derinlerine doğru fırlatılacak.
: 2N News, CNSA, Space Live Science
