2022’ grup müzik tutkunu tarafından Yunanistan’ geliştirilmeye başlanan Crates, dijital çağın dağınık müzik koleksiyonlarını tek çatı altında toplamayı hedefleyen platform. Yerel dosyalarınızı, Discogs arşivinizi, Bandcamp satın alımlarınızı türlü streaming servislerindeki listelerinizi aynı kütüphanede buluşturan uygulama; gelişmiş etiketleme, metadata düzenleme kişiselleştirme seçenekleriyle dinleme alışkanlıklarını algoritmalardan çok kullanıcıya bırakıyor.
Reklamlardan, dikkat ekonomisinden “ sonraki şarkı” mantığından uzak duran Crates; koleksiyonerler, DJ’ler, radyo programcıları, müzik yazarları arşiv karıştırmaya doymayan herkes için kişisel müzik habitatı sunuyor. Platform, kullanıcıların kendi çalma listelerini oluşturup herkese açık olarak masına imkân tanıyor. Her parça için eklenebilecek açıklamalar kişisel dokunuşlarla tematik seçkilerinizi çok katmanlı şekilde sunmak mümkün. Anlayacağınız, müziğin kulaktan kulağa yayılabildiği dijital ortam Crates.
Platformun Curated Playlists serisinin 17. konuğu Bant. Türkiye’nin güncel kulüp müziği sahnesinin farklı köşelerinden seçtiğimiz 20 parçayı araya getiren “Dispatches from Türkiye: Club Culture” playlist’ine buradan ulaşabilirsiniz.
gönderiyi ' görCrates’in nasıl ortaya çıktığını, algoritmalara karşı nasıl dinleme arşivleme modeli önerdiğini platformun yaratıcılarıyla konuştuk.
“Günümüzde çoğu müzik platformu insanları doğal olarak kaydır, tüket, geç, sonra sıradaki parlak şeye tıkla döngüsüne sürüklüyor. Biz bunun tersini keşfetmek istedik: Kullanıcılara müziği nasıl dinledikleri deneyimi nasıl yönlendirdikleri konusunda daha fazla söz hakkı tanımayı.”
Crates ekibiCrates’in çıkış noktası neydi? Mevcut platformların eksik kaldığını düşündüğünüz hangi ihtiyacı karşılamak istediniz?
İlk motivasyonumuz tamamen müzik koleksiyoneri olarak kendi ihtiyaçlarımızdan doğdu. Müziklerimiz dört yana dağılmış durumdaydı: Elenmesi gereken downloadlar, harici disklerde USB’lerde duran arşivler, istek listeleri, notlar çevrimiçi yer imleri…
Öte yandan farklı alanlarda kullanıcı verisine saygı duyan, hem temel hem ileri düzey kullanıcıların ihtiyaçlarına uyum sağlayabilen harika araçlar görüyorduk. Buna karşılık, müzik koleksiyonunu kendi istediği gibi şekillendirmek gerçekten sahiplenmek isteyen insanlar için sağlam temel sunan platform olmadığını hissediyorduk. İki seçenek vardı: Ya ağırlıklı olarak DJ performansına yönelik geliştirilmiş araçları kullanmak ya tüm müzik hayatınızı, motivasyonlarını gittiği yönü tam anlamıyla benimsemediğimiz çevrimiçi platformlar üzerine kurmak. Spotify streaming platformları kuşkusuz gündelik dinleyiciler için büyük kolaylık sağlıyor; ancak aynı zamanda dinleme deneyimini fazlasıyla basitleştirirken hangi müziğin öne çıkarıldığı, kullanıcının kontrolü, açıklık, birlikte çalışabilirlik elbette sanatçıların nasıl ücretlendirildiği gibi konularda görünmeyen tavizleri beraberinde getiriyor.
İşte Crates tam ihtiyaçtan doğdu: Tüm müziklerimiz için güvenilir yuva yaratmak. Kullanıcıların hem verilerinin hem deneyimlerinin sahibi olduğu, ihtiyaçları değiştikçe sistemi kendi isteklerine göre uyarlayabildiği yapı kurmak istedik. Bütün bunları reklamlardan gizli tavizlerden uzak, kullanıcıyla adil ilişki üzerine inşa ettik.
“Crate” kelimesi plak dükkânlarından DJ’lere koleksiyonerlere uzanan güçlü kültürel çağrışımlar taşıyor. Neredeyse bugüne kadar kaydedilmiş her şarkıya teorik olarak tek aramayla ulaşılabilen çağda “crate-digging”sizin için ne ifade ediyor?
Kesinlikle. Uygulamaya Crates adını vermemizin nedeni buydu; çünkü kelimenin hâlâ anlamlı olduğunu düşünüyoruz. İnsanların plaklarını kasalara nasıl yerleştirdiği her zaman merak uyandırır; çünkü hem son derece kişisel tercihtir hem birinin müzik dünyasına daha derinlemesine bakmanın yolunu. Biz aynı işlevselliği kişisel hissi korumak; kullanıcıların kendi müzik arşivlerini oluşturmalarına, arşivlerini anlamlandırmalarına başkalarıyla etkileşime geçerek keşfetmeye devam etmelerine yardımcı olmak istedik.
Bugün crate-digging büyük ölçüde gürültünün içinden sıyrılabilmek anlamına geliyor. Artık tozlu bodrum katlarını dolaşmanız gerekmiyor belki ama sizi gerçekten heyecanlandıran size dokunan müzikleri keşfetmek için kendi yollarınızı oluşturmanız gerekiyor. Bilginin fazlasıyla bol olduğu çağda, neyi görmezden gelmeyi seçtiğiniz hangi tavşan deliklerine girmeye karar verdiğiniz, hem müzik zevkinizin nasıl şekillendiğinin hem merakınızın nasıl beslendiğinin parçası hâline geliyor. Biz insanların keşif yolculuğunu kaydedebilecekleri alan yaratmak istedik.
Keşif meselesine parantez açarsak; kullanıcıların müziği algoritmalar yerine benzer zevklere sahip insanlar aracılığıyla keşfetmesini istedik. yüzden spam’e dönüşen ım mekaniklerinden özellikle kaçındık; amacımız daha bilinçli özenli ım kültürünü teşvik etmekti. Sinyali yükseltin, gürültüyü azaltın.
“Her zaman yeni platformlar yeni keşif yöntemleri olacak; bunda sorun. Ancak dinleyici açısından durum zamanla yorucu kafa karıştırıcı hâle gelebiliyor. Biz gerçeği yok saymak yerine onu olduğu gibi kabul etmek istiyoruz.”
Her müzik platformu, arayüz tasarımı aracılığıyla dinleme alışkanlıklarını fark ettirmeden şekillendiriyor. Crates’in hangi dinleme alışkanlıklarını teşvik etmesini, hatta hangilerine meydan okumasını umuyordunuz?
Crates’in daha bilinçli niyetli dinleme deneyimini teşvik etmesini istedik. Günümüzde çoğu müzik platformu insanları doğal olarak kaydır, tüket, geç, sonra sıradaki parlak şeye tıkla döngüsüne sürüklüyor. Biz bunun tersini keşfetmek istedik: Kullanıcılara müziği nasıl dinledikleri deneyimi nasıl yönlendirdikleri konusunda daha fazla söz hakkı tanımayı.
Buna iyi örnek Gems özelliği. arkadaşınızla özel keşfi manın heyecanını yeniden canlandırmak istedik; önce müziği dinliyorsunuz, ne olduğunu ise ancak sonradan öğreniyorsunuz. Biraz gizem, dikkati artırıyor.
Amacımız insanları sırf yavaşlatmak değildi. Sonsuz kaydırma alışkanlığının yerine, deneyime merakın yön verdiği anlar yaratmak istedik. Müziğin bunu hak ettiğini düşünüyoruz.
Müzik arşivleri artık streaming servisleri, indirilen dosyalar, Bandcamp satın alımları kişisel arşivler arasında giderek daha fazla parçalanıyor. Crates’i parçalanmaya verilmiş yanıt olarak görüyor musunuz?
Kesinlikle. Parçalanmış yapı, Crates’i geliştirmemizin başlıca nedenlerinden biriydi.
Her zaman yeni platformlar yeni keşif yöntemleri olacak; bunda sorun. Ancak dinleyici açısından durum zamanla yorucu kafa karıştırıcı hâle gelebiliyor. Biz gerçeği yok saymak yerine onu olduğu gibi kabul etmek istiyoruz. deneyimi biraz daha kapsayıcı daha az kaygı verici hâle getirebilmenin değerli olduğuna inanıyoruz.
Dolayısıyla evet, Crates aynı zamanda parçalanmış yapıya verilmiş yanıt. Ama bunu herkesi tek platform altında toplamaya çalışarak yapmıyoruz. Daha çok, tüm servislerin üzerinde duran kişisel katman gibi düşünüyoruz; müziğinizin yeniden hem bütünlüklü hem gerçekten size ait hissettirdiği
Bugün pek çok insan müziği pasif şekilde tüketiyor; çoğunlukla çalma listeleri, sosyal medya ya algoritmik akışlar aracılığıyla. Sizce aktif dinleme giderek niş pratiğe dönüşüyor? Yazılımlar insanların müzikle daha derin ilişki kurmasını gerçekten teşvik edebilir ?
Arka planda müzik dinlemek ya pasif dinleme bazen gayet makul. Çalışırken, araba kullanırken ya misafir ağırlarken müziği sadece akmasına bırakmak son derece doğal; tabii mümkünse ortaya özensiz ya rastgele içeriklerin karışmaması şartıyla. 🙂
Sorun, bunun baskın dinleme biçimine dönüşmesi aktif dinlemeye, gerçekten dikkat kesilmeye daha az alan kalması. Bizim yapmak istediğimiz şey ise kullanıcıya seçim hakkı denge sunmak.
şeyi gerçekten keşfetmek istediğinizde deneyim bambaşka olabiliyor. Örneğin özenle hazırladığımız kürasyonlu çalma listelerinde, birinin gerçekten emek vererek oluşturduğu seçkiyi dinlerken parçalar, sanatçılar ya plak şirketleri hakkında notlar okuyabiliyorsunuz. Böylece süreç çalma listesinden çok yolculuğa dönüşüyor; seçki sayesinde sahneyi keşfediyor ya yeni şey öğreniyorsunuz.
Diyelim ki otomatik pilota geçmek istiyorsunuz; yine müziğin nereden geleceğini neden siz belirlemeyesiniz? Discogs koleksiyonunuzdaki eski plaklar, Bandcamp’ten alıp hakkını vererek dinleyemediğiniz albümler ya favori plak dükkânlarınızın yeni yayınları (şimdilik perde arkasında üzerinde çalıştığımız ama yakında gelecek özellik) mesela.
Bizce önemli olan, yazılımın insanların farklı anlarda farklı ihtiyaçlarını destekleyebilmesi. Yalnızca müzikle müziğin arkasındaki kişilerle daha derin bağ kurmayı değil; ortak müzik zevkleri üzerinden insanlar arasında yeni bağlar oluşmasını teşvik etmesi.
