İstanbul Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölümü mezunu Seher Ezgi Kekeç, Bitirme Stüdyosu kapsamında,. Zeynep Yazıcıoğlu Halu koordinatörlüğünde geliştirdiği İstanbul Araştırmaları Merkezi projesiyle, Mimarhane Öğrenci Projeleri Ödüllü Seçkisi 2025 kapsamında Seçki Ödülü almaya hak kazandı.
Proje Raporu: KATMAN-İstanbul Kent Arşivi Tarihi Miras Araştırma MerkeziProje Tanımı Bağlam
İstanbul Araştırma Merkezi, İstanbul’un tarih boyunca biriken çok katmanlı yapısını araştırmak, korumak kamusal bellekle ilişkilendirmek amacıyla Beyazıt Meydanı’nda konumlandırılmıştır. Kentsel hafızanın yoğunlaştığı merkezi konum, yapının hem akademik üretimle hem kamusal deneyimle doğrudan ilişki kurmasını sağlar. Proje, geçmiş bugün arasında güçlü bağ kurarak İstanbul’un kültürel sürekliliğine katkı sunmayı amaçlar.
Tasarım sürecinde, proje alanının çevresindeki tarihi yapılar yeraltı sarnıçları bütüncül yaklaşımla ele alınmıştır. Özellikle 49.00 kotunda yer alan Beyazıt Sarnıcı 2, yapının hem mekânsal hem deneyimsel kurgusunda önemli rol oynamaktadır. sarnıcın gün ışığıyla buluşturulması amacıyla 56.50 kotundaki zemin döşemesine entegre edilen ışık tünelleri galeri boşlukları, hem alt kottaki ziyaretçilere atmosferik deneyim sunmakta hem üst kotta merak duygusunu besleyen görsel açıklıklar oluşturmaktadır.
Kavramsal Yaklaşım
Yapı; katmanlı tarih, bilgi üretimi kamusal deneyim kavramlarının iç içe geçtiği üç ana kurgu üzerinden şekillenmiştir.
Miras Katmanı: Tarihi belgelerin arşiv malzemelerinin yapıyla bütünleşik biçimde sergilendiği, iklimlendirme koruma koşullarının sağlandığı sergi arşiv alanları,
Keşif Katmanı: Akademik üretimin desteklendiği bireysel kolektif araştırma alanları, çalışma laboratuvarları dijital üretim birimleri,
Işık Katmanı: Yapının kamusal geçirgenliğini sağlayan, sosyal etkileşim dolanım kurgularını barındıran avlular, sokaklar dinlenme alanları
üç kavramsal katman, yapı içerisinde hem yatay hem düşey olarak kesişen mekânsal ilişkilerle örülmüş diyagramatik anlatımlarla desteklenmiştir. Katmanlar arası geçişler, hem fiziksel hem kavramsal anlamda geçirgenliği sürekliliği öncelemektedir.
Program Kullanıcı Profilleri
Yapı, üç temel kullanıcı grubunun ihtiyaçları gözetilerek programlanmıştır.
• Araştırmacılar için kapsamlı dijital fiziksel kaynaklara erişim sunan açık raf sistemli kütüphane,
• Üniversite öğrencileri için farklı disiplinleri araya getiren, iş birliğine açık araştırma laboratuvarları bireysel çalışma alanları,
• Arşiv görevlileri için koruma, sınıflandırma dijitalleştirme işlemlerinin yürütüldüğü teknik birimler.
birimler, adeta Beyazıt Meydanı’ndan yükselen üç farklı kütle gibi, taş kaplamalı bazanın üzerine yerleştirilmiştir. 53.00 kotunda konumlanan baza katmanı, yalnızca yapının taşıyıcısı değil aynı zamanda geçici kalıcı sergi alanları, sosyal mekânlar çalışma hublarıyla kamusal etkileşimin omurgası olarak tasarlanmıştır.
Mimari Strateji Cephe Yaklaşımı
Tasarımda tarihî referanslar çağdaş mimari yaklaşımlarla yeniden yorumlanmıştır. Yangın öncesi İstanbul’un ahşap dokusunu çağrıştıran kırma çatılı ahşap kaplamalı üç ana kütle, taş bazanın üzerinden yükselerek silüete uyumlu şekilde yerleştirilmiştir. Cephelerde kullanılan ahşap güneş kırıcılar, yalnızca doğal ışığı filtreleyerek iç mekân konforunu artırmakla kalmaz, aynı zamanda tarihsel malzeme diline göndermede bulunur.
Zemin kotunda kullanılan doğal taş kaplamalı baza, Beyazıt Meydanı’nın mevcut önerilen dolaşım ağlarıyla uyumlu şekilde kurgulanmış; meydandan gelen yaya hareketi yapıya akışkan biçimde entegre edilmiştir. tasarım, kamusal sürekliliği hem fiziksel hem kavramsal düzeyde güçlendirmeyi amaçlar.
