Mahir Ok, Sinan Karadaş Abdullah Turan'ın Muğla Büyükşehir Belediyesi Sosyal, Kültürel İdari Hizmetler Binası Mimari Proje Yarışması için tasarladığı proje.
1. Kentsel Strateji Bağlam AnaliziKentsel Eşik Odak Noktası:
Proje alanı, Muğla’nın Menteşe ilçesinde tarihi doku modern kent yaşamının kesiştiği kritik düğüm noktasında yer almaktadır. Kuzeyde geleneksel mimarinin simgelerinden Kurşunlu Camii tescilli yapılar, güneyde Cumhuriyet dönemini simgeleyen meydan aksı Atatürk İlkokulu, doğuda ise fonksiyonel kentsel altyapı olan Katlı Otopark yer almaktadır. Tasarım, zengin kültürel yapılı çevreyi birbirine bağlayan dönüştüren kamusal ara yüz olarak kurgulanmıştır. Tasarımın temel yaklaşımı, yalnızca yeni kamu yapısı üretmek değil; birbirinden kopuk çalışan kentsel odakları tek kamusal omurga altında bütünleştirerek süreklilik oluşturmaktır. Böylece yapı, yalnızca hizmet veren bina değil, günün farklı saatlerinde yaşayan yeni kentsel çekim merkezi olarak kurgulanmıştır.
Çevre Yapılarla İlişki Sağır Cephe Çözümü:
Yapının ana sirkülasyon şaftları ıslak hacim kütlesi, işlevsel morfolojik olarak doğu sınırındaki katlı otoparka bitişik kurgulanmıştır. stratejik yerleşim, kentsel kirlilik yaratan otopark kütlesini maskelerken; yapının batı (Kurşunlu Caddesi) kuzey (Turgutreis Caddesi) cephelerini tamamen kente, gün ışığına tarihi dokuya açma imkânı tanımıştır. Sağır cephe boyunca servis hacimlerinin konumlandırılması, aktif kamusal cephelerin kent yaşamına ayrılmasını sağlamış; yapı kabuğunun kamusal geçirgenliği en üst düzeye çıkarılmıştır.
2. Kütle Morfolojisi, Silüet İklimlendirmeSilüet Saygısı Parçalı Kütle:
Tasarım, kent silüetine şartnamede belirtilen maksimum h: 17,00 metre sınırına kesin şekilde sadık kalmıştır. Kurşunlu Camii’nin anıtsal mimarisine saygı duyarak, sokak ölçeğini koruyacak parçalı kütle kompozisyonu tercih edilmiştir. Caddeye bakan bina bloklarının kotları bilinçli olarak daha düşük tutulmuş, böylece hem sokak siluetinin karakterine uygun süreklilik sağlanmış hem gün ışığının iç mekânlara doğrudan ulaşması sağlanmıştır. Parçalı kütle anlayışı yalnızca silüete uyum amacı taşımamakta; aynı zamanda insan ölçeğini güçlendiren, sokak boyunca algıyı zenginleştiren yapı kütlesinin etkisini azaltan bilinçli tasarım stratejisi olarak ele alınmıştır.
Mikroklimatik İç Avlu Kurgusu:
Geleneksel Muğla mimarisinin en temel yapı taşlarından biri olan açık plan kurgusu, parçalı kütlelerin merkezinde, avlu sirkülasyonunda, merkezi karar olarak devam ettirilmiştir. avlu, tüm bina birimlerinin doğal gün ışığından maksimum düzeyde faydalanmasını sağlarken doğal havalandırma bacası görevi üstlenir. Avluya bakan koridorlarda oluşabilecek sera etkisini engellemek amacıyla, yüzeylerdeki tüm doğramalar katlanabilir olarak tasarlanmış, camlarda ise aynalı (reflekte) füme cam tercih edilmiştir. Böylece avlu cepheleri istendiğinde tamamen açık veya yarı açık kamusal alanlara dönüşebilmektedir.
İç avlu, yapının tüm kamusal fonksiyonlarını görsel mekânsal olarak birbirine bağlayan ortak yaşam alanı niteliğindedir. Gün boyunca değişen kullanım senaryolarına uyum sağlayan boşluk, yapının sosyal omurgasını oluşturmaktadır.
3. Topoğrafya, Kotlar Sirkülasyon DiyagramıTopoğrafya Entegrasyonu Engelsiz Erişim:
Proje alanındaki yaklaşık 2 metrelik eğim, tasarıma dinamik kademelenme imkânı sunmuştur.
Şartnamede talep edilen +0.00 kotu Turgutreis Caddesi referans alınarak kurgulanmış +0.45 subasman kotu, zemin kat üst temiz bitiş kotu olarak belirlenmiştir. Eğimin en yüksek olduğu Turgutreis Caddesi yönünden yapıya avluya düz ayak (engelsiz) giriş sağlanmıştır. Kurşunlu Caddesi’ne doğru azalan eğim ise bodrum kattaki performans sanatları birimine doğrudan bağımsız sokak erişimi (birkaç basamakla inilen konforlu eşik) sağlamak üzere optimize edilmiştir.
Arazi eğimi tasarım için kısıt olarak değil, farklı kotlardan kamusal erişim üreten tasarım potansiyeli olarak değerlendirilmiştir.
Fonksiyonel Ayrışma Giriş Senaryoları:
Yapı, kullanıcı profillerinin yoğunluğuna göre üç farklı ana giriş noktası barındırır.
1. İdari Hizmet Girişi (Turgutreis Caddesi):
Daire başkanı, müdürler idari personel için ayrılmış, kültürel alanlardan bağımsız kendi düşey sirkülasyon şaftına sahip kontrollü ana giriş.
2. Kültürel Sosyal Giriş (Avlu / Kentsel Meydan):
Gençlerin kentlinin sergi, kütüphane kafeteryaya ulaştığı, sokak akışını içeri alan geçirgen kamusal giriş.
3. Performans Sanatları Girişi (Kurşunlu Caddesi):
Konser, tiyatro etkinlik saatlerinde yoğunlaşan yaya trafiğini doğrudan bodrum kattaki etkinlik alanlarına bağlayan bağımsız dış giriş.
Bağımsız giriş senaryoları sayesinde kültürel etkinlikler, idari işleyişten bağımsız olarak günün farklı zaman dilimlerinde kesintisiz çalışabilmektedir.
4. Dikey Mekânsal Program Fonksiyon Dağılımı
Yapı, hibrit program kurgusuyla 1 Bodrum Kat, 1 Zemin Kat 3 Normal Kat olmak üzere toplam 5 kattan oluşmaktadır.
Bodrum Kat (Performans Sanatları Odaklı)
Sanatçı odaları, sandalye deposu teknik hacimlerle desteklenen; esnek kullanımlara uygun Cep Tiyatrosu, Black Box sahnesi Etkinlik Amfisi katta yer. Alt avlu bağlantısıyla ışık hava alan dinamik kültür çukurudur.
Zemin Kat (Kamusal Arayüz)Kentle doğrudan bağ kuran Sergi Salonu, Çocuk Kütüphanesi Avlu kattadır. Kurşunlu Caddesi üzerinde konumlanan Kafeterya, katlanarak kaldırıma kadar inen açık terasları cephedeki geniş açıklıkları sayesinde sokağı iç avluya bağlayan akışkan düğüm noktasıdır. Sergi salonu Atatürk İlkokulu arasında ise çocukların gençlerin güvenle kullanacağı Etkinlik Terası tasarlanmıştır. katta ayrıca idari birimin bağımsız girişi çözülmüştür.
1. Kat (Eğitim Personel Alanı)
Kültürel kanatta iki adet workshop alanı, bölünebilir/dönüşebilir esnek derslikler, 2 adet gönüllü eğitmen odası çok amaçlı salon yer alırken; idari kanatta personel odaları, sekreterya mutfak yer. Kat genelinde açık hava nefes alma noktaları olarak açık teraslar kurgulanmıştır.
2. Kat (Yönetim Yoğun Çalışma)
İdari birimler için Toplantı Salonu / Encümen Meclisi, müdür odaları lojistik alanlar (mutfak, kırtasiye fotokopi) yer. Kültürel tarafta ise danışma alanı açık teraslarla desteklenen, geniş araştırma imkânı sunan Kütüphane Medyatik Kütüphane bulunmaktadır.
3. Kat (Üst Yönetim Odaklanma)
İdari kanadın en mahrem noktası olan Daire Başkanı Odası, sekreterya müdür odası katta çözülmüştür. Kültürel fonksiyon olarak alt kattaki kütüphanenin sürekliliği niteliğindeki Kütüphane Asma Katı Grup Çalışma Alanları yer.
5. Malzeme, Detay Cephe FelsefesiGeleneksel Malzemenin Modern Yorumu:
Cephe zemin kat kurgusunda Muğla’nın yerel yapı kimliği katmanlar halinde, modern mimari dille yeniden yorumlanmıştır. Cephe tasarımında malzeme yalnızca estetik tercih olarak değil; Muğla’nın iklimsel, kültürel yapısal hafızasını çağdaş mimarlık diliyle yeniden yorumlayan temel tasarım aracı olarak ele alınmıştır.
1. Zemin Kat (Taş Duvar Kabuk):
Avluyu zemin katı çevreleyen masif taş duvar, yapıyı sokak ölçeğinde korunaklı yerel dokuya ait kılar. Masif taş kabuk, yüksek ısıl kütlesi sayesinde yaz aylarında güneş yükünü azaltırken, yapının sokak ölçeğinde güçlü zemin etkisi oluşturmasına katkı sağlamaktadır.
2. Işık Bandı Eşiği (70 cm Boşluk):
Taş duvarın bittiği noktada, üst kot arasında 70 cm’lik kesintisiz cam boşluğu bırakılmıştır. detay, iç mekâna kontrollü dramatik gölge-ışık oyunu aktarırken, üstteki kütlenin hafifçe havada yüzüyor hissi vermesini sağlamaktadır.
3. Dikey Peyzaj Entegrasyonu:
Taş duvarların üstü birer saksı gibi detaylandırılmıştır. Akdeniz iklimine uyumlu, sarkıcı veya 70 cm’lik boşlukta yetişebilen bitkiler yerleştirilerek taş duvarla bütünleşen yeşil cephe dokusu elde edilmiştir. Bitkisel katman, yalnızca estetik unsur değil; cephe sıcaklığını düşüren, mikroiklim oluşturan kullanıcı konforunu artıran pasif çevresel strateji olarak değerlendirilmiştir.
4. Üst Katlar (Ahşap Beyaz Sıva):
70 cm’lik cam boşluğunun üzerinde, yine geleneksel dokudan referans alan ahşap bitiş detayları kullanılmıştır. Üst kat kütlelerinde ise Muğla evlerinin karakteristik özelliği olan beyaz badanalı boya sıva dokusu, modern cumba konsolları parçalı cephe hareketleri birleştirilerek projenin nihai mimari kimliği tamamlanmıştır.
Sonuç olarak yapı, Muğla’nın geleneksel mimari belleğini taklit etmek yerine; yerel malzeme, iklim mekânsal organizasyon ilkelerini çağdaş kamusal yapı tipolojisi içerisinde yeniden yorumlayan sürdürülebilir tasarım yaklaşımı önermektedir.
