Efecan Kuyusuz Taşkın Kuyusuz tarafından Muğla Büyükşehir Belediyesi Sosyal, Kültürel İdari Hizmetler Binası Mimari Proje Yarışması için tasarlanan.F.A. "social orchestrator for activation" proje.
Proje RaporuMuğla’nın geleneksel konut kültüründe sofa, yalnızca odaları birbirine bağlayan dolaşım mekânı değil; gündelik yaşamın üretildiği, karşılaşmaların gerçekleştiği sosyal ilişkilerin kurulduğu ortak yaşam alanıdır. Proje, geleneksel mekânsal kavramı günümüz kamusal yaşamına uyarlayarak yeniden yorumlamaktadır. Böylece sofa, geçmişte konut ölçeğinde üstlendiği birleştirici rolü kez kent ölçeğinde üstlenmekte; sosyal etkileşimi örgütleyen, farklı kullanıcıları araya getiren kamusal yaşamı aktive eden çağdaş mekânsal sistem olarak yeniden tanımlanmaktadır. yaklaşım doğrultusunda proje,.F.A. (Social Orchestrator for Activation) kavramı üzerine kurulmuştur. Tasarımın temel fikri, yalnızca kapalı olması gereken işlevleri tanımlı hacimler içerisinde çözmek; kamusal kullanımları ise serbest, geçirgen süreklilik gösteren sofa mekânı içerisinde örgütlemektir. Böylece yapı, koridorlardan oluşan geleneksel kamu yapısı yerine kullanıcıların farklı rotalarda dolaşabildiği, karşılaşmaların teşvik edildiği sosyal yaşamın gün boyunca devam ettiği açık mekânsal organizasyona dönüşmektedir. anlayış doğrultusunda idari birimler kültürel işlevler, gerektirdikleri mahremiyet kontrol düzeyine sahip iki ayrı “kapalı kutu” olarak ele alınmıştır. Sergi alanları, bekleme mekânları, fuaye, açık çalışma alanları, dinlenme mekânları, kafeterya, atölyeler, prova alanları, çatı terası dolaşım alanları ise kutular arasında kalan yapının gerçek kamusal omurgasını oluşturan sofa içerisinde çözülmüştür. Böylece sosyal işlevler yalnızca destekleyici mekânlar olmaktan çıkmış; kullanıcı hareketini yönlendiren, farklı programları birbirine bağlayan kamusal yaşamı sürekli kılan mekânsal katalizörlere dönüşmüştür. Ortaya çıkan serbest plan anlayışı, kullanıcıların yapı içerisinde farklı senaryolar oluşturmasına olanak tanıyan esnek kullanım modeli sunmaktadır. Tasarımın ikinci temel girdisi, parselin kültürel aks ticari-idari aksın kesişim noktasında yer almasıdır. çift yönlü kentsel karakter, vaziyet planının temel belirleyicisi olarak değerlendirilmiştir. Kültürel etkinliklerin yoğunlaştığı sokak yönünde kültürel birimler konumlandırılarak mevcut kamusal hareketin yapı içerisine devam etmesi amaçlanmıştır. Ticari idari kullanımın daha yoğun olduğu cephede ise belediye hizmet birimleri kafeterya çözülmüş; böylece her iki sokağın sahip olduğu kullanım karakteri yapı içerisinde karşılık bulmuştur. Programın parsel içerisindeki dağılımı, çevrede var olan kentsel hareketleri kesintiye uğratmak yerine onları tamamlayan birbirine bağlayan organizasyon oluşturmuştur. Parselin iki tescilli yapı arasında yer alması, tasarımın en önemli bağlamsal girdilerinden biri olmuştur. Yakın çevrede bulunan cami okul yapısı, yalnızca korunması gereken fiziksel öğeler olarak değil; yeni yapının ölçeğini, siluetini kent içerisindeki duruşunu belirleyen referanslar olarak değerlendirilmiştir. nedenle yapı yüksekliği yalnızca imar mevzuatının izin verdiği üst sınırlara göre değil, çevredeki tarihi dokuya duyulan saygı doğrultusunda belirlenmiştir. Mevzuatın tanıdığı yaklaşık buçuk katlık ek yapılaşma hakkı bilinçli olarak kullanılmamış; yapı, komşu tescilli yapıların saçak kotları kentsel siluetleriyle uyumlu gabaride tasarlanmıştır. Tarihî çevreye saygının yalnızca yönetmeliklerle değil, tasarımın ortaya koyduğu mimari tavırla ifade edilebileceği düşüncesi kararın temelini oluşturmaktadır. Vaziyet planının önemli kararlarından biri cami meydanı proje alanı arasındaki kamusal ilişkinin güçlendirilmesidir. İki alanı birbirinden ayıran taşıt yolu yalnızca ulaşım elemanı olarak değil, kamusal yaşamın sürekliliğini etkileyen eşik olarak değerlendirilmiştir. Yolun mekânsal düzenlemeler hız düşürücü tasarım kararlarıyla sakinleştirilip ımlı cadde hedeflenmiş; böylece cami meydanından başlayan kamusal hareketin proje alanına güvenli, kesintisiz davetkâr biçimde devam etmesi amaçlanmıştır. yalnızca kendi parseli içerisinde tanımlanan nesne değil; çevresindeki meydanlar, sokaklar açık alanlarla birlikte çalışan bütüncül kamusal sistem olarak ele alınmıştır. Mimari program, değişen kullanım senaryolarına uyum sağlayabilecek esneklikte kurgulanmıştır. Çok amaçlı salon, hareketli sahne sistemi dönüştürülebilir iç mekân düzeni sayesinde konser, tiyatro, konferans, sergi, atölye farklı kamusal etkinliklere ev sahipliği yapabilecek black box olarak tasarlanmıştır. Ayrıca, yalnızca afet durumlarında kullanılacak sığınak mekânı alan tasarrufu sağlamak amacıyla servis birimleriyle birlikte kutu içerisinde planlanmıştır. yaklaşım, yapının yalnızca belirli saatlerde kullanılan belediye yapısı olmasının ötesine geçmesini; günün farklı zamanlarında yaşayan, değişen kullanıcı tarafından yeniden üretilen kamusal merkez hâline gelmesini sağlamaktadır. Proje; Muğla’nın yerel mekânsal belleğinden beslenen, tarihi çevreye saygılı yaklaşan, mevcut kentsel aksları birbirine bağlayan kamusal yaşamı gün boyunca destekleyen bütüncül tasarım anlayışı önermektedir.F.A., yaklaşımın hem kavramsal hem mekânsal karşılığıdır. Geleneksel sofa kültürünü çağdaş kamusal yaşama taşıyarak yalnızca belediye hizmetlerini barındıran yapı değil, karşılaşmaları teşvik eden, sosyal etkileşimi güçlendiren kentsel yaşamı yeniden örgütleyen yeni kamusal mekân üretmektedir.
