Artı Gerçek - Brezilya'daki Campinas Devlet Üniversitesi (UNICAMP) araştırmacılarının Scientific Reports dergisinde yayımlanan çalışması, yaygın kullanılan yapay zeka sohbet botlarının siyasi görüşlerini kullanıcıların yönelimine göre değiştirebildiğini ortaya koydu.
Araştırmada OpenAI, Meta, Google, xAI, DeepSeek Microsoft gibi geliştiricilerin 21 büyük dil modeli test edildi. Modellerden ekonomi, kamu güvenliği, sosyal politikalar, yolsuzluk çevre dahil Brezilya siyasetine ilişkin yedi alandaki 112 ifadeyi değerlendirmeleri istendi. Kullanıcıların siyasi yönelimi belirtilmediğinde modellerin 20'si sol eğilimli olarak sınıflandırılan yanıtlar verirken, Grok 4.1 sağ eğilimli yanıtlar veren tek model.
Kullanıcının daha çok sağa veya sola eğilimli olduğu belirtildiğinde ise 21 modelin tamamı yanıtlarını kullanıcının siyasi görüşü doğrultusunda değiştirdi. Araştırmacılar davranışı “ideolojik bukalemunluk” olarak tanımladı. Değişimin en düşük düzeyde Meta'nın Llama 3.1 8B DeepSeek V3.2 modellerinde, en yüksek düzeyde ise Google'ın Gemma 3 27B OpenAI'ın GPT-5 Nano modellerinde görüldüğü belirtildi.
KİŞİSELLEŞTİRİLMİŞ YANKI ODALARI RİSKİAraştırmanın ortak yazarlarından bilgisayar bilimci Zanoni Dias, modellerin yalnızca dil üsluplarını değil, siyasi değerlendirmelerini kullanıcıya göre değiştirdiğini vurguladı.
DW'ye konuşan araştırmacılar bunu siyasi dalkavukluk eğilimi olarak değerlendiriyor:
"Yapay zeka sistemleri, kullanıcıların duymak istediğini düşündükleri şeyleri söylüyordu. Bunun olası açıklamalarından biri, kısaca 'bot' olarak adlandırılan sohbet robotlarının insan değerlendiricilerin daha yüksek puan verdiği yanıtları tercih edecek şekilde eğitilmesi olabilir. Kullanıcıyı memnun eden yanıtlar daha yüksek puanlanırsa, sohbet botları kullanıcıların görüşlerini onaylamayı öğrenebilir."
Araştırmacılar, eğilimin kişiye özel yankı odaları oluşturabileceğine dikkat çekiyor. Sohbet botları, kullanıcının görüşlerini destekleyen argümanlar üretebilir itirazlara yanıt verebilir. Kullanıcılar ise kendilerine göre şekillenen yanıtları tarafsız bağımsız değerlendirme sanabilir.
Stanford Üniversitesi'nden davranış bilimci Zakary Tormala, insanların yapay zekayı insanlara kıyasla daha bilgili, nesnel tarafsız algılayabildiğini belirtti. Tormala'ya göre güven, yapay zekadan gelen onayın siyasi görüşlere bağlılığı artırması ihtimalini güçlendirebilir. Ancak yapay zeka tarafından onaylanmanın aynı etkiyi doğurup doğurmadığı henüz kanıtlanmış değil.
KUTUPLAŞMAYA ETKİSİ HENÜZ BİLİNMİYORAraştırma, yapay zeka yanıtlarının kullanıcıların inançlarını veya davranışlarını değiştirip değiştirmediğini incelemedi. modellerin yanıtlarının değiştiğinin ortaya konulduğunu, ancak bunun kullanıcıları radikalleştirdiği ya çatışmaya daha yatkın hale getirdiği sonucuna varılamayacağını söyledi.
Amsterdam Üniversitesi'nden yapay zeka siyasi kutuplaşma araştırmacısı Petter Tornberg sohbet botlarının her durumda kutuplaşmayı artıracağının varsayılmaması gerektiğini belirtti. Tornberg'e göre, özel konuşmalarda yapay zeka sistemleri bazı koşullarda insanların görüşlerini yeniden değerlendirmesine yardımcı olarak kutuplaşmayı azaltabilir.
Dias, yapay zeka geliştiricilerine modellerini farklı siyasi görüşlere sahip kullanıcılarla test etme aynı konuları tutarlı biçimde değerlendirip değerlendirmediklerini kontrol etme çağrısında bulundu. Modellerin karşı görüşleri nazikçe sunacak, belirsizlikleri kabul edecek farklı siyasi değerlendirmeleri adil biçimde aktaracak şekilde eğitilebileceğini belirten Dias, temel hedefin insanların kendi inançlarını sorgulamalarına yardımcı olmak olması gerektiğini vurguladı.
