Artı Gerçek - Türkiye, Pakistan Suudi Arabistan arasında imzalanan Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması’nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi, TBMM Dışişleri Komisyonu’nda oy çokluğuyla kabul edildi.
Komisyon toplantısında Dışişleri Bakan Yardımcısı Büyükelçi Levent Gümrükçü, milletvekillerinin anlaşmaya ilişkin sorularını yanıtladı. Teklif, AKP, MHP CHP’nin oylarıyla kabul edildi.
ORTAK SAVUNMA TAAHHÜDÜÜç ülkeyi “çekirdek taraflar” olarak tanımlayan 16 maddelik anlaşma, NATO benzeri karşılıklı savunma güvenlik iş birliği mekanizması kurulmasını öngörüyor.
Anlaşmanın 1’inci maddesinde, taraflardan herhangi birinin toprak bütünlüğünün, egemenliğinin uluslararası alanda tanınan sınırlarının tehdit edilmesi veya tehlikeye düşmesi durumunda, tarafların bunu bertaraf etmek amacıyla “gerekli tüm yöntemleri kullanacakları” belirtiliyor.
Anlaşmanın 2’nci maddesinde ise “Taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı, tüm taraflara yönelik saldırı olarak kabul edilir” hükmü yer alıyor. tarafın saldırıya uğraması durumunda ülkelerin “karşılıklı yardım imkânlarının tamamını” kullanarak derhal yardım etmesi öngörülüyor.
ASKERÎ SAVUNMA SANAYİİ İŞ BİRLİĞİAnlaşmanın 6’ncı maddesi, ortak askerî tatbikatlar eğitimler düzenlenmesini, personel değişimini silahlı kuvvetler arasında birlikte çalışabilirliği artıracak faaliyetleri kapsıyor.
3’üncü 7’nci maddelerde ise teknoloji transferi, ortak araştırma geliştirme projeleri, ortak üretim savunma sanayii alanında yakın iş birliği öngörülüyor.
TERÖRLE MÜCADELE İSTİHBARAT IMIAnlaşmanın 4’üncü maddesi, tarafların uluslararası güvenlik konularında düzenli istişarelerde bulunmasını tehditleri bertaraf etmek için bireysel ortak tedbirler geliştirmesini içeriyor.
5’inci maddede, terörizmin tüm türlerine karşı operasyonel düzeyde iş birliğinin artırılması ortak güvenlik değerlendirmeleri yapılması öngörülüyor. 9’uncu madde ise istihbarat güvenlik bilgilerinin ılmasının önünü açıyor.
10’uncu madde kapsamında savaş, barış veya olağanüstü durumlarda silah, mühimmat, yakıt, yedek parça askerî teçhizatın sağlanması düzenleniyor.
KOMİTENİN MERKEZİ SUUDİ ARABİSTAN OLACAKAnlaşmanın 8’inci maddesine göre, dışişleri savunma bakanları genelkurmay başkanlarından oluşan Stratejik Siyasi Savunma Komitesi kurulacak. Anlaşmanın uygulanmasını yönetecek komite, yeni üyelerin katılımını değerlendirecek.
Komiteye, merkezi Suudi Arabistan’ bulunacak sekretarya destek verecek. İlk genel sekreterin Pakistanlı olması öngörülüyor.
Anlaşmada ayrıca tarafların daha önce imzaladıkları uluslararası anlaşmalardan doğan hak yükümlülüklerinin saklı tutulduğu belirtiliyor.
İLK 10 YIL ANLAŞMADAN AYRILAMAYACAKLARMekke Anlaşması, üç ülkenin onay süreçlerini tamamlamasının ardından yürürlüğe girecek. Taraflar, anlaşmanın yürürlüğe girmesini takip eden ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan ayrılamayacak.
İlk 10 yılın ardından ise taraflar, en az üç ay önceden yazılı bildirimde bulunarak anlaşmadan çekilebilecek.
