ZESA Architecture tarafından tasarlanan Moya Çeşmeköy, Muğla' yer alıyor.
Moya, sakin Akdeniz kasabası Datça’nın tarihi dokuya sahip Çeşmeköy mahallesindeki eski taş yapı eklentilerinin renovasyon projesidir.
Sanatçı olan işverenin yapıyı köye kazandırma sanat mekânı yaratma hayaliyle başlayan serüvende en önemli kriter sokak hafızasının korunması. Yaşlı karşı komşunun evde doğmuş olması, yapının bulunduğu sokağın mahallenin en işlek yeri oluşu bölgedeki tarihi dokunun korunmasında zorluk yaşanması durumu, mimari olarak bizi minimum dokunuşla yenileme yapmaya iten verilerdi. Alanı, mümkün olduğunca, yıllardır alışılagelmiş haliyle, yerel mimari tipoloji entegre şekilde fakat yeni ruh vererek yaşatmayı amaçladık.
Tek mekândan oluşan altında alçak tavanlı ahır bulunan ana yığma taş binaya zaman içinde öncelikle taş ek, sonra briket ikinci ek yapılmış. Bizim müdahalemiz üçüncü dokunuş oluyor. Genel mimari dili, duvarla çevrili avlu fikrini beyaz boyalı taş doku yüzeyini koruduk. Sokak cephesini ikonik iki penceresi neredeyse aynen tutup yalnızca farklı zaman yapı izlerini ayrıştırarak tasarım ürettik.
Açıklıklarda dokuya uyulması temel önceliklerimizden biriydi. Teknik zorunluluk gereği eklediğimiz çatı katmanları birlikte, eski eklentiler olan taş briketi fugalarla ayırdık. Böylelikle yapının zaman cetveli cepheye damgalanmış. Bununla birlikte alana yeni kimlik kazandırmak için giriş kapısı tasarımı yapıldı. Taş duvarlar yükseltilerek mahremiyet duygusu güçlendirildi.
Datça’nın şubat ayında çiçek açan meşhur badem ağaçlarından birinin bulunduğu avlu, tekrar düzenlendi. Sergiler, kalabalık toplantılar, yoga dersleri gibi esnek kullanımlar için teras, taş sedirler üst örtü planlandı. Eskiden kullanıcı ihtiyacı gereği oluşturulmuş dış mutfak kısmı, fikren korunarak yeniden tasarlandı. Yapının rampa halindeki girişi neredeyse dış mekân gibi kullanılıyordu. kısım kot düzenlemeleriyle işlevsel giriş, mutfak yemek alanına evrildi. Ana yığma taş bölüm, pencere derinliklerinde oturma alanları olan atölye olarak kurgulandı.
Mevcut tavan kaplamasının kaldırılması yeni ahşap çatı strüktürünün eklenmesiyle alana hacim kazandırıldı. Atölyenin bitişiğindeki kütle, sanatçıların konaklaması için yatak odası banyoya; kotların tekrar ayarlandığı ahır kısmı ise terasa hizmet eden mutfak depoya dönüştürüldü.
Proje genelinde Akdeniz ruhunun yaşatılması amaçlandığından, dış mekân senaryoları, kullanılan malzemeler, bitkiler dokular gibi tüm öğeler doğrultuda değerlendirildi. Dış mekân zeminlerinde el yapımı terracottalar, içeride ise yapının tarihine atıfta bulunan terrazzo malzeme kullanıldı. Avluda iklime uygun kuru peyzaj düzenlemesi yapıldı. Taş duvarlar, beyaz boyalı yüzeyler, yerel kargı malzeme kullanılan pergola, dış mutfak gibi öğelerin, yapının kimliğini rafine Akdeniz tasarımı olarak tanımlaması hedeflendi.
Geçmişin izlerini silmek yerine onları tasarıma dâhil eden Moya, yerel hafızayı çağdaş mimari kurguyla buluşturarak mahallenin dokusuna eklemlenmiş.
