ABD’deki California Teknoloji Enstitüsü (Caltech), geliştirdiği robotun uzayda astronot yardımı olmadan yapının bölümünü birleştirdiğini duyurdu. ASTRA adlı sistem, yanında taşıdığı çubukları bağlantı parçalarını kullanarak antenin taşıyıcı iskeletine yeni bölüm ekledi.
Caltech’in 5 Kasım 2026 tarihli açıklamasına göre çalışma, yapının uzayda otonom olarak, yani montaj hareketlerinin robot tarafından yürütülmesiyle kurulmasının ilk örneği olarak değerlendiriliyor. Deneme, gelecekte büyük antenlerin, teleskopların güneş enerjisi sistemlerinin doğrudan uzayda kurulabilmesi için adım niteliği taşıyor.
Projenin hedefi, yaklaşık 1,4 metre çapında yansıtıcı anten oluşturmaktı. Ancak teknik sorunlar zaman kısıtlamaları nedeniyle antenin tamamı kurulamadı. Dünya’ hazırlanan iki bölüme, yörüngede robotun monte ettiği üçüncü bölüm eklendi.
Parçaları uzaya götürdü, montajı yörüngede yaptı
ASTRA, 30 Mart 2026’ SpaceX’in Transporter-16 göreviyle alçak Dünya yörüngesine gönderildi. Deneme, Dünya’nın çevresinde dolaşan Momentus şirketine ait Vigoride 7 adlı uzay aracında gerçekleştirildi.
Yaklaşık metreküplük hacme sahip sistemin içinde robotik kol, önceden hazırlanmış iki iskelet bölümü kalan bölümleri oluşturacak parçalar bulunuyordu. Parçalar, robotun sırasıyla alabileceği motorlu haznelere yerleştirilerek hazır hale getirildi.
Uzaya ulaşıldıktan sonra önce fırlatma sırasında parçaları sabit tutan kilitler açıldı. Ardından Dünya’ birleştirilmiş iki bölüm sistemin dışına doğru itildi. Robot, üçüncü bölümü oluşturmak için haznelerden çubukları bağlantı parçalarını aldı bunları montaj yüzeyinde birleştirdi.
Böylece önceden hazırlanmış yapıya, uzayda monte edilen yeni bölüm eklenmiş.
Robotun kurduğu bölüm, anteni taşıyacak kafes biçimindeki iskeletin parçası. tür iskeletler, birbirine bağlanan çubuklarla oluşturuluyor az malzemeyle geniş yüzeyleri destekleyebiliyor.
ASTRA’nın tasarımında iskelete ince yansıtıcı yüzey bağlanması öngörülüyor. Yüzey için ısıya dayanıklı plastik olan Kapton’dan hazırlanan delikli film kullanılıyor. Yaylar, ince yüzeyin gergin durmasını sağlıyor.
Sistemin planlanan çalışma döngüsünde robot, iskelet bölümünü kuruyor, yansıtıcı filmi bağlıyor tamamlanan bölümü dışarı itiyor. Daha sonra sıradaki bölüme geçiyor. Antenin tamamlanması için toplam 11 bölümün araya getirilmesi gerekiyor.
Dünya’daki ekip her aşamayı ti
Montaj sırasında uzayda astronot görev almadı. Dünya’daki mühendisler ise sisteme komut gönderdi işlemlerin sonuçlarını kameraların çektiği fotoğraflarla kontrol.
Ekibin robotla iletişim kurabileceği süre sınırlıydı. Gün içinde yaklaşık 15’er dakika süren yedi veya sekiz bağlantı aralığı bulunuyordu. Mühendisler sürelerde komutları iletiyor sistemden gelen verileri değerlendiriyordu.
Beklenmedik sorunları çözmek için Caltech laboratuvarında robotun kopyası hazır tutuldu. Uzaydaki sistemde aksaklık görüldüğünde, ekip aynı sorunu yerdeki kopyada yeniden oluşturmaya çalıştı. Olası çözümler burada denendikten sonra uzaydaki robota yeni komutlar gönderildi.
Deneme kapsamında uzayda yeni iskelet bölümü monte edildi. Dünya’dan hazır gönderilen iki bölümle birlikte toplam üç bölüme ulaşıldı. Planlanan 11 bölümlük yapının sekiz bölümü ise henüz kurulmadı.
Caltech, 5 Kasım tarihli açıklamasında görevin aralık ayında sona ereceğini kalan sürede tüm yapının tamamlanmasının olası görünmediğini belirtti.
Araştırma ekibine göre deneme, parçaları yörüngede robotla birleştirme yaklaşımının uygulanabilir olduğunu gösterdi. Karşılaşılan sorunlar, sistemin daha sade geliştirilmiş tasarıma ihtiyaç duyduğunu ortaya koydu.
Hedef, rokete sığmayacak büyüklükte yapılar kurmak
Uzaya gönderilecek antenin veya teleskobun boyutu, onu taşıyan roketin yük bölmesinin genişliğiyle sınırlanıyor. Büyük yapılar nedenle katlanarak gönderiliyor yörüngede açılıyor. Bazı yapılar ise farklı uçuşlarla taşınan bölümlerin uzayda birleştirilmesiyle kuruluyor.
ASTRA’nın denediği yöntem, parçaları ayrı olarak taşıyıp montajı uzayda robotlarla gerçekleştirmeye dayanıyor. yaklaşım geliştirilirse, tek parça halinde taşınması veya katlanıp açılması güç olan çok daha büyük sistemlerin kurulmasına yardımcı olabilir.
Çalışma, ABD Savunma İleri Araştırma Projeleri Ajansının (DARPA) NOM4D programı kapsamında yürütülüyor. Programın uzun vadeli hedefi, uzayda yüzlerce metreye, hatta kilometre ölçeğine ulaşan yapıların inşasını mümkün kılmak.
Araştırmacılar, yöntemin büyük haberleşme antenlerinde, uzay teleskoplarının yansıtıcı yüzeylerinde uzayda güneş enerjisi toplayacak geniş panel sistemlerinde kullanılabileceğini değerlendiriyor.
: Caltech