Güliz YILDIZ

Kadın hakları mücadelesinde önemli günlerden biri olan ‘25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü’ geldi çattı. yıl her yıl olduğu gibi kadınlar, kadın çocuk odaklı hak örgütleri 7’den 70’e herkes sokaklarda hakları için ses yükseltecek. Mesajlarının yazılı olduğu pankartlarla, alanlardaki varlıklarıyla, eylemsellik halleriyle, dayanışma ruhuyla kadına şiddete, kadın cinayetlerine, şüpheli kadın ölümlerine, kadın cinskırımına dur diyecek!

Kamu otoritesinin geçen yıl 25 Kasım’ yürürlüğe koyduğu Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele 5. Eylem Planı’nın, sorunun çözümünde nasıl rol oynadığı, çözüm sağlayıp sağlamadığına odaklandığımız haberimizde öncelikle yönümüzü kadına karşı işlenen suçlara, şiddet vakalarının 2026 yılında önceki yıla oranla nasıl seyir gösterdiğine çevirdik.

ŞÜPHELİ KADIN ÖLÜMLERİ GEÇEN YILA GÖRE YÜZDE 15,79 ARTTI!

Artı Gerçek’in, Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu’ndan edindiği verilere göre; 2025 yılı ilk 10 ayındaki 237 kadın cinayeti, 2026 yılı ilk 10 ayında 247’ye yükseldi. Yine geçen yılın ilk 10 ayında 247 olarak kayıtlara geçen şüpheli kadın ölümleri, yılın ilk 10 ayında 286’ya çıktı.

Kadın cinayetlerinde geçen yıla göre yüzde 4,22, şüpheli ölümlerde ise yüzde 15,79’luk artış göze çarpıyor. Kadın cinayetleri şüpheli kadın ölümleri vakaları toplamındaki artış 2025 yılı ilk 10 ayı verilerine göre 2026’ yüzde 10,12 oranında arttı!

İKTİDARIN KADINA ŞİDDETİ ÖNLEME 5. EYLEM PLANI 1 YAŞINDA!

Günde en az 5 kadının öldürüldüğü, şüpheli kadın ölümlerinin her geçen yıl arttığı ülkemizde, kadınlar 25 Kasım’ hakları için alanlarda seslerini duyurmaya hazırlanıyor. Geçen yıl 25 Kasım’ ‘Kadına Şiddete Karşı Sıfır Tolerans’ sloganıyla Aile Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından ‘Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele 5. Eylem Planı’ yürürlüğe sokulmuştu.

Söz konusu planla 5 ana hedef, 15 strateji 130 faaliyetten oluşan yol haritası çizildi. Planda; şiddetsiz yaşam saygı kültürü, etkin hukuki koruma adalete erişim, risk odaklı uzmanlaşmış müdahale, psikolojik iyi oluş sosyoekonomik güçlenme davranışsal dönüşüm toplumsal katılım 5 ana hedefe yer verildi. hedeflere dikey eksen denildi. ana hedeflere ek olarak 5 yan hedef, yatay eksen başlıklar eklendi. Onlar şöyleydi: Bütüncül politika, dijitalleşme yapay zeka, afet acil durumlar, bilimsel bilgi ekosistemi, kültür-sanat, spor medya.

2026-2030 yıllarını kapsayan Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele 5. Eylem Planı, kadına karşı işlenen suçları önleyebildi ? Plan uygulandı ? Kamu otoritesi eylem planını hayata geçirdiği 1 yıl süresince kadın cinayetlerinin sona ermesi için ne gibi politikaları hayata geçirdi? günden bugüne ne değişti, ne değişmedi? sorularının cevabını aradık.

Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu (KCDP), Eşitlik İçin Kadın Platformu (EŞİK), Önce Çocuklar Kadınlar Derneği Saadet Öğretmen Çocuk İstismarı İle Mücadele Derneği (UCİM) genel il başkanları görüşerek eylem planı değerlendirmelerini aldık, kadına karşı şiddetle mücadelede ortaya konan kamu politikalarını, yapılanları, yapılmayanları, üretilen politikaların kadın sorununa etkilerini konuştuk.

'GÜNDE EN AZ 5 KADIN ÖLDÜRÜLÜYOR, İSTANBUL SÖZLEŞMESİNE TARAF OLUNMALI!'

Haberimize katılan feminist hak savunucusu sivil toplum kuruluşu başkanlarının, kadına şiddetle mücadele noktasında öncelikli talepleri arasında ilk sırada İstanbul Sözleşmesi’ne acilen taraf olunması sözleşmenin an önce yürürlüğe konulması yer.

Aile Bakanlığı'nın beşincisini yürürlüğe koyduğu eylem planının daha öncekilerin kağıt üzerinde kaldığı, uygulanmadığı, şiddeti önlemek yerine şiddeti artıracak uygulamaların hayata geçirildiği üzerinde duruldu. Türkiye’ günde en az 5 kadının öldürüldüğünü belirten katılımcılar, kadına karşı cins kırımın yaşandığı gerçeğinin görmezden gelindiğini vurguladı.

Kadına karşı işlenen suçlarla mücadelede etkili, kadının yaşam hakkını uluslararası çerçevede güvence altına alan İstanbul Sözleşmesi 11 Mayıs 2011’ İstanbul’ imzaya açılmış, Türkiye tarafından onaylanarak 1 Ağustos 2014 tarihinde yürürlüğe girmişti. Ancak 2021 yılı 20 Mart’ında yayımlanan Cumhurbaşkanı kararıyla Türkiye, İstanbul Sözleşmesi’nden çekildi. Karar 1 Temmuz 2021’ yürürlüğe girdi.

Tülin Osmanoğulları KCDP: VERİLER 5. EYLEM PLANININ İŞE YARAMADIĞINI GÖSTERİYOR!

Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu İzmir Temsilcisi Tülin Osmanoğulları, 25 Kasım 2025’te kadına yönelik şiddetle mücadeleye yönelik yürülüğe sokulan 5.Eylem Planı’nı değerlendirdi.

Osmanoğulları, “Planı hayata geçirmek için 2026-2030 yıllarını kapsıyor denildi. Ne vardı planda kısaca ona değinmek gerekirsek; ‘kadına yönelik şiddete sıfır tolerans’ dediler. Bunun için kadınların adalete erişimi kolay olacak, koruyucu önleyici 6284 Sayılı Ailenin Korunması Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun etkin uygulanacak, erken uyarı sistemi olacak vurguları yapıldı. Risk taşıyan, şiddet uygulama potansiyeli olan vakalar uzman personel tarafından erken tespit edilip rehabilitasyon edilecek denildi. Şiddet mağduru kadınlar psikolojik destek alacak, istihdam edilecekti. Kadınlar ekonomik olarak desteklenecekti. Tüm maddelere bakınca gerçekten konuya bütünlüklü yaklaşan eylem planı sunuldu. İnsan bunu görünce, ‘Neden İstanbul Sözleşmesi’nden çıkıldı kadına yönelik şiddete karşı bütünlüklü sözleşmeydi’ diyor. 5’inci Eylem Planı’nın üzerinden yıl geçti. Sıfır tolerans gerçekten oldu ? Planı hayata geçirmek yerine Aile Yılı ilan ederek, çerçevede politikalar hayata geçirildi. kadına yönelik şiddeti kadın cinayetlerini arttırdı”.

'AİLE YILI İLAN EDİP, KADINI EVE HASPETMEK İSTEDİLER'

Osmanoğulları değerlendirmelerine şöyle devam etti:

“Koruyucu önleyici unsurlar taşıyan 6284 Sayılı Kanun etkin uygulanmak yerine tartışmaya açıldı. Kanun, asla etkin uygulanmadı. Şiddet gören kadınlar yine karakollardan geri gönderildi. İstihdam sağlanamadı, aksine kadın işsizliği arttı. Kurumlar arası iletişim asla sağlıklı olmadı. Şiddet vakaları cinsel saldırı olaylarında kadınlar kurumlar arası gidip geldi. Eylem planını hayata geçirmek yerine ‘güçlü aile, kutsal aile’ diyerek kadınları şiddet gördükleri eve hapsetmek istediler. Kısaca olumlu yönde değişen pek şey. Olumsuz yönde değişen çok karar uygulama. Eylem planını askıya alıp, aile yılı ilan edip, aile yılı politikalarını 10 yıla yayıp hayata gecirmeye çalışıyorlar. 5’inci Eylem Planı’nın sloganı neydi? ‘Kadına yönelik şiddete sıfır tolerans’tı. 2026 yılının ilk 10 ayında kadın cinayeti şüpheli kadın ölümleri verilerine baktığımızda bunun hayata geçmediğini net olarak görüyoruz.”

'KADIN CİNAYETLERİNİN ÜSTÜ İNTİHAR, YÜKSEKTEN DÜŞTÜ DENİLEREK KAPATILIYOR!'

Kadın cinayetlerinde 2026 yılında, önceki yıla göre kadın cinayeti şüpheli kadın ölümleri açısından artış olduğunu belirten KCDP İzmir Temsilcisi Tülin Osmanoğulları, özellikle şüpheli kadın ölümlerinin arttığını, kadın cinayetlerinin üzerinin intihar, yüksekten düştü denilerek kapatılmaya çalışıldığını belirtti.

Osmanoğulları verileri arak, “2025 yılı ilk 10 ayında 237 kadın cinayeti, 247 şüpheli kadın ölümü. 2026 yılı ilk 10 ayında ise 247 kadın cinayeti, 286 şüpheli kadın ölümü meydana geldi. verilere baktıgımızda zaten 2026 yılının kadınlar açısından ne kadar kötü olduğunu görüyoruz” yorumu yaptı.

'AMASIZ FAKATSIZ İSTANBUL SÖZLEŞMESİ YÜRÜRLÜĞE GİRMELİDİR!'

İl Başkanı Osmanoğulları son olarak acil taleplerini iletti:

“25 Kasım’ acil talebimiz amasız fakatsız İstanbul Sözleşmesi’nin yürürlüğe girmesidir. 6284’ün etkin uygulanmasıdır. Muhalefetten talebimiz yönetimde oldukları belediyelerde kadınlara meslek eğitimi istihdam sağlamalarıdır. Mecliste kadınların sahip olduğu haklar tartışmaya açıldığında etkili muhalefet etmeleridir. Kamuoyuna çağrımız ise kadın öldürüldüğünde ‘ saatte orada ne işi vardı. Ama boşanmak istemeseydi’ diyerek fail empati değil mağdur empati yapıp kadın davalarında caydırıcı cezaların çıkmasını kadınların sahip olduğu haklarının kaldırılmaması için baskı yapmalarıdır. Kamuoyundan talebimiz toplumsal cinsiyet eşitliği için mücadele vermesidir.Toplumsal cinsiyet eşitliği sağlandığında kadına yönelik şiddet azalacak, kadın cinayetleri sona erecektir.”

Müjde Tozbey ÖNCE ÇOCUKLAR KADINLAR DERNEĞİ: PLAN, ŞİDDETİ ORTAYA ÇIKARAN YAPISAL EKSİKLİKLERLE YETERİNCE MÜCADELE ETMİYOR!

Önce Çocuklar Kadınlar Derneği Türkiye Genel Başkanı. Müjde Tozbey, Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele 5. Eylem Planı’na ilişkin değerlendirmesinde kadına yönelik şiddetle mücadelenin, yalnızca eylem planları açıklamakla ya mevzuatta birtakım düzenlemeler yapmakla yürütülebilecek mücadele olmadığına dikkat çekti.

Tozbey şunları ekledi:

“ mesele, siyasi iradenin, toplumsal cinsiyet eşitliğini esas alan politikalar ortaya konarak devletin bütün kurumlarının etkin sorumluluk almasını gerektiren meseledir. 5. Eylem Planı'na baktığımızda 5 ana hedef, 15 strateji 130 faaliyet belirlendiğini görüyoruz. Dijital şiddet, kadınların sosyoekonomik olarak güçlendirilmesi, risk odaklı müdahale psikolojik destek gibi başlıkların plana dahil edilmesi elbette önemlidir. Ancak bizim açımızdan asıl mesele, başlıkların kâğıt üzerinde yer alması değil, hayata nasıl geçirildiğidir. Planın en temel eksikliklerinden biri, kadına yönelik şiddeti ortaya çıkaran yapısal eşitsizliklerle yeterince mücadele etmemesidir. Kadınların ekonomik bağımsızlığını sağlamadan, güvencesiz çalışma koşullarını değiştirmeden, kamusal kreş bakım hizmetlerini yaygınlaştırmadan kadınların şiddet karşısında güçlenmesini bekleyemeyiz. Ekonomik bağımlılık, kadınların şiddet gördükleri ilişkilerden çıkabilmelerinin önündeki en önemli engellerden biridir.”

Başkan Tozbey, Plandaki önemli eksikliğin, toplumsal cinsiyet eşitliğinin mücadele politikalarının merkezine yerleştirilmemesi olduğunu belirterek, “Kadına yönelik şiddet, kadınların erkeklerin toplumsal hayattaki eşitsiz konumlarından bağımsız değerlendirilemez. Eşitliği esas almayan, kadınların kazanılmış haklarını tartışmaya açan aileyi kadınların bireysel haklarının önüne koyan politikalarla şiddetle mücadele etmek mümkün değildir. Bizim beklentimiz, şiddetle mücadele politikalarının kadınların yaşam hakkını, özgürlüğünü eşit yurttaşlığını esas almasıdır. eylem planının başarısı kaç faaliyet tanımlandığıyla değil, kaç kadının hayatının kurtarıldığıyla, kaç çocuğun şiddetten korunduğuyla kadınların yaşam koşullarında neyin değiştiğiyle ölçülmelidir. Bugün geldiğimiz noktada, eylem planının açıklanmasının ardından kadınların çocukların yaşam hakkı bakımından somut, ölçülebilir güven verici değişim ortaya konulduğunu söyleyemeyiz. Kadın cinayetleri şüpheli kadın ölümleri devam ediyor. Kadınlar, daha önce şiddete maruz bırakıldıkları kişiler tarafından öldürülüyor. Koruma talebinde bulunan, uzaklaştırma kararı alan, defalarca şikâyetçi olan kadınların yaşamlarını kaybettiğine tanık oluyoruz. Çocuklar ise cinsel istismar, fiziksel psikolojik şiddet karşısında yeterli korumadan yoksun bırakılabiliyor. Nitekim Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformunun Ekim 2026 verilerine göre yalnızca ay içerisinde 20 kadın erkekler tarafından öldürüldü, 39 kadın ise şüpheli şekilde ölü bulundu. veriler, şiddetle mücadelede önleyici mekanizmaların ne kadar hayati olduğunu kez daha gösteriyor” diye konuştu.

Söz konusu planlar hayata geçirilirken dernek olarak kendilerine danışılıp fikir alışverişinde bulunulup bulunulmadığı sorumuzu yanıtlayan Müjde Tozbey, “Derneğimizin eylem planının hazırlık sürecinde doğrudan kurumsal olarak görüşüne başvurulmadı. Oysa Önce Çocuklar Kadınlar Derneği olarak yalnızca hak savunuculuğu yapan örgüt değiliz; aynı zamanda şiddete maruz bırakılan kadınların çocukların hukuki süreçlerinde aktif sorumluluk üstleniyoruz. Sahada karşılaştığımız sorunları, kadınların adalete erişimde yaşadıkları güçlükleri, koruma kararlarının uygulanmasındaki eksiklikleri cezasızlık uygulamalarının mağdurlar üzerindeki etkilerini doğrudan gözlemliyoruz. nedenle şiddetle mücadele politikalarının hazırlanmasında kadın örgütlerinin hak savunucularının deneyimlerinden yararlanılması son derece önemlidir. Sivil toplumun katılımı, yalnızca hazırlanan planın kamuoyuna duyurulması aşamasında değil, politika oluşturma, uygulama denetleme süreçlerinin tamamında sağlanmalıdır”.

'İSTANBUL SÖZLEŞMESİ’NDEN ÇEKİLMİŞ BİR İRADE SORGULANMALIDIR'

Dernek olarak sorunun yargılama aşamasından çok daha önce başladığını gördüklerini ifade eden Tozbey, “ kadın şiddete maruz kaldığında kolluğa başvuruyor, savcılığa şikâyette bulunuyor, koruma kararı talep ediyor. Ancak başvuruların etkili biçimde değerlendirilmemesi, riskin doğru tespit edilmemesi veya verilen kararların uygulanmaması kadını yeniden şiddetle karşı karşıya bırakabiliyor. 6284 sayılı Kanun'un varlığı tek başına yeterli değildir. Önemli olan kanunun eksiksiz uygulanmasıdır. İstanbul Sözleşmesi'nden çekilmiş siyasi iradenin, kadına yönelik şiddetle mücadelede uluslararası standartları toplumsal cinsiyet eşitliğini ne ölçüde esas aldığı sorgulanmalıdır. Ayrıca cezasızlık meselesini özellikle vurgulamak istiyoruz. Kadınlara çocuklara yönelik suçlarda failin korunabildiği, yargılama süreçlerinde indirim mekanizmalarının gündeme gelebildiği mağdurun yeniden örselendiği düzende caydırıcılıktan söz edemeyiz. Kadınların çocukların adalete erişimi, yalnızca dava açılmasından ibaret değildir; etkili soruşturma, adil yargılama mağdurun korunması sürecin ayrılmaz parçalarıdır. Dolayısıyla bugün sorulması gereken soru, yeni eylem planının hazırlanıp hazırlanmadığı değil, önceki planlarda verilen sözlerin ne kadarının yerine getirildiğidir. Eylem planları açıklanıyor ancak kadınlar öldürülmeye, çocuklar istismar edilmeye devam ediyorsa burada ciddi uygulama siyasi irade sorunu vardır.” şeklinde değerlendirmede bulundu.

İktidara çağrıda bulunan Tozbey, “Kadınların yaşam hakkını siyasi tartışmaların, ideolojik tercihlerin aile politikalarının konusu olmaktan çıkarın. Kadına yönelik şiddetle mücadele konusunda uluslararası yükümlülüklerinizi yerine getirin. İstanbul Sözleşmesi'ne yeniden taraf olun, 6284 Sayılı Kanun'u eksiksiz uygulayın. Kadınların başvurularını ciddiyetle değerlendiren, riskleri doğru tespit eden koruma kararlarının uygulanmasını sağlayan etkin mekanizmalar oluşturun” şeklinde konuştu.

Kadın cinayetlerinde çocuk istismarında cezasızlık algısına son verilmesini vurgulayan Müjde Tozbey, soruşturmaların etkin yürütülmesi gerektiğini, delillerin eksiksiz toplanmasını, mağdurların beyanlarının esas alınmasını yargılama süreçlerinde fail lehine ayrımcı yaklaşımlara izin verilmemesini vurguladı.

'KADINLAR EKONOMİK BAĞIMSIZLIĞI OLMADAN ŞİDDETTEN UZAKLAŞAMAZ!'

Kadınların ekonomik bağımsızlığını sağlayacak politikalara acil ihtiyaç olduğuna işaret eden Tozbey son olarak şunları ekledi:

“Güvenceli istihdam, eşit işe eşit ücret, kamusal kreşler, ücretsiz bakım hizmetleri sosyal destek mekanizmaları yaygınlaştırılmalıdır. Kadınların ekonomik olarak bağımsız olmadığı toplumda şiddetten uzaklaşma kendi yaşamları hakkında özgürce karar verme imkânları sınırlı kalacaktır. Muhalefete çağrımız ise kadın haklarını yalnızca seçim dönemlerinde gündeme getirilen başlık olarak görmemesidir. Kadınların yaşam hakkı, nafaka hakkı, eşitlik mücadelesi çocukların korunması konusunda açık, kararlı tutarlı politik tutum alınmalıdır. Kadınların kazanılmış hakları hiçbir siyasi uzlaşmanın pazarlık konusu yapılamaz. Topluma şunu söylemek istiyoruz: Kadına yönelik şiddet yalnızca şiddete maruz bırakılan kadının meselesi değildir. hepimizin yaşamını toplumsal geleceğimizi ilgilendiren insan hakları sorunudur. Şiddet karşısında sessiz kalmak, görmezden gelmek bunu aile içi mesele olarak değerlendirmek şiddetin devam etmesine zemin hazırlamaktadır. Biz Önce Çocuklar Kadınlar Derneği olarak kadınların çocukların yaşam hakkı için mücadele etmeye devam edeceğiz. Çünkü kadın cinayetleri münferit olaylar değil; eşitsizliği, sömürüyü erkek egemenliğini yeniden üreten düzenin sonucudur. düzen değişmeden kadınların özgür eşit yaşam sürmesi mümkün değildir. 25 Kasım anma günü olmanın ötesinde, mücadeleyi büyütme günüdür. Kadınların yaşam hakkını savunmak, çocukları şiddetten korumak eşit toplum kurmak hepimizin sorumluluğudur. Susmuyoruz, geri çekilmiyoruz, mücadele ediyoruz. Kurtuluş örgütlü mücadelede!”

Gökçe Çiçek Ayata EŞİK PLATFORM: KADINA ŞİDDETLE MÜCADELE ‘AİLEYİ KORUMA EKSENİNE’ SIKIŞTIRILIYOR!

Eşitlik İçin Kadın Platformu (EŞİK) Kurucu Üyesi. Gökçe Çiçek Ayata, yıl önce yürürlüğe giren 5. Eylem Planı değerlendirmesinde, bugün gelinen tabloyu gözler önüne sererek kadına şiddetle mücadelede yapılması acil olan noktalara değindi.

Ayata, “Bunlar kâğıt üzerinde kalan planlar, iyi yönde gidişattan bahsetmek imkânsız. Son derece kapsamlı, bütünlüklü bilimsel içerikli olan 2006 tarihli “Çocuk Kadınlara Yönelik Şiddet Hareketleriyle Töre Namus Cinayetlerinin Önlenmesi İçin Alınacak Tedbirler” Başbakanlık Genelgesini kadın örgütlerinin katkısıyla hazırlanan 1. Ulusal Eylem Planını uygulamayanlar; arka arkaya eylem planları, strateji belgeleri yayınlıyorlar. Mevcut yükümlülüklerine uygun davranmayan iktidar; Dördüncü Eylem Planını, kamuoyuyla kadınlarla dalga geçer gibi Türkiye’nin İstanbul Sözleşmesi’nden hukuksuz çekilme bildiriminin yürürlüğe girdiği 1 Temmuz 2021 günü açıklamıştı. insan hakları sözleşmesinden yolla çekilmenin hukuka aykırı olduğu Sözleşmenin içeriğinin halen yürürlükte olduğu açık olmakla birlikte; kamuoyunda, kolluk yargı mensuplarındaki algı maalesef yönde değil. durum koruma boşluğu oluşturuyor. boşluk 5. Eylem Planı'ndaki "eksen bazlı kesişimsel model", "saygı kültürü" gibi süslü soyut kavramlarla kapatılamaz. Kadınların can güvenliği giderek daha fazla tehdit altına giriyor. ülkede her gün en az 5 kadın öldürülüyor veya şüpheli şekilde yaşamını yitiriyor, cinskırımdan bahsediyoruz. Eylem planlarında eşitlik toplumsal cinsiyet kavramı bilinçli olarak dışlanırken; kadını güçlendirenler değil, “kutsal aile” nüfus politikaları merkeze alınıyor. İktidarın 2025’i "Aile Yılı", 2026-2035 dönemini ise "Aile Nüfus 10 Yılı" ilan etmesiyle paralel olarak; kadına şiddetle mücadele, kadının insan hakları meselesi olmaktan çıkarılıp "aileyi koruma" eksenine sıkıştırılıyor”.

'CİNSİYET EŞİTSİZLİĞİ GÖRMEZDEN GELİNİYOR'

5. Eylem Planı değerlendirmesine devam eden Gökçe Ayata, planda “faillerin dönüşümünün” ana hedef olarak ortaya çıktığını gördüklerini, Aile Sosyal Politikalar Bakanı Mahinur Göktaş’ın hedefi, “şiddet döngüsünü kırmak amacıyla, şiddetin kök nedenlerine inerek ilk defa fail odaklı destek modeli geliştiriyoruz” diye açıkladığının altını çizerek şunları ekledi: “ açıklama, kadına şiddetin nedeni olan yüzyıllardır süren cinsiyet eşitsizliğini görmezden gelerek şiddeti failin davranışına/sorumluluğuna dayandırılmaktadır. Bilimsel güvenilir veri toplanmaması, uygulamadaki yasalar politikalarla ilgili bağımsız izleme değerlendirme yapılmaması, bunlar yapılıyorsa asla kamuoyuyla ılmaması genel çok büyük sorun. Aynı sorun kadına şiddet için geçerli. Bugüne kadar kadına şiddetle mücadele konulu hiçbir plan için bağımsız şeffaf izleme-değerlendirme raporu yayımlanmadı. Oysa İstanbul Sözleşmesi’nin 11. maddesi Birleşmiş Milletler CEDAW Komitesinin 35. Genel Tavsiyesi gereği, devlet her türlü şiddet eylemi hakkında bölümlere ayrılmış/ayrıştırılmış veriyi düzenli aralıklarla bilimsel yöntemlerle toplamak verileri kamuoyuyla mak zorundadır. Resmi makamların veri konusundaki tutumu, Eşitlik İçin Kadın Platformu’nun (EŞİK) 12 Kasım 2026 tarihli basın toplantısında vurguladığı üzere çarpıcıdır: Adalet Bakanlığı bilgi edinme başvurularına verdiği yanıtlarda nafaka miktarları tahsilatına ilişkin elinde veri bulunmadığını resmen kabul etmektedir. Kadına karşı şiddet kadın cinayetlerinde aynı durum söz konusu. Kadına karşı şiddetle mücadele, sloganla değil; izlenebilir, denetlenebilir, bütçesi olan politikalarla yürütülür.”

'KADIN ÖRGÜTLERİNİN OLMADIĞI BİR KADINA ŞİDDETLE MÜCADELE PLANI YARATILDI'

Siyasi irade tarafından hazırlanan eylem planları noktasında kendilerinden hiçbir görüş alınmadığını söyleyen EŞİK Platformu Sözcüsü Ayata, “Bağımsız kadın hareketi artık süreçlerden tamamen dışlanıyor. Türkiye' onlarca yıldır kadına şiddetle mücadelenin yükünü sırtlayan bağımsız kadın örgütlerinden, feminist hukukçulardan hak savunucularından hiçbir görüş alınmadı. Bakanlık "bölgesel istişare toplantıları" "ihtisas komisyonları" düzenlediğini duyursa süreçler kapalı kapılar ardında, iktidara yakın dernekler (GONGO'lar) Diyanet gibi kurumlarla yürütüldü. Kadın örgütlerinin deneyim birikimini yok sayan, kadın örgütlerinin olmadığı kadına şiddetle mücadele planı yaratıldı. Ulusal Eylem Planları, kanun hükmünde olmayan, idari niyet beyanlarına dayanan belgelerdir. Samimi niyet söz konusuysa hayat kurtarırlar, niyet yoksa vitrin görevi görürler. Yaptırım gücü olanlar İstanbul Sözleşmesi, CEDAW gibi bağlayıcı uluslararası sözleşmeler 6284 Sayılı Yasa gibi iç hukuk düzenlemeleridir. İktidar yandan uygulamaya niyeti olmayan eylem planları yayınlarken, yandan bağlayıcı yasal düzenlemeleri işlevsizleştiriyor”.

'PLAN ÇOCUKLARI LGBTİ+’LARI YOK SAYIYOR!'

Birinci yılını dolduran Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele 5. Eylem Planı’nın, çocukları LGBTİ+’ları kapsayıp kapsamadığı sorumuza Ayata şöyle yanıt verdi:

“Planın çocuklara yaklaşımı, “şiddetin tanığı olan çocuk” ilgili tespitlerden ileri gitmiyor, konuda çokça eksiği. Çocuk istismarının önlenmesi, çocuk yaşta zorla evliliklerin engellenmesi gibi konularda somut, bütçesi belli denetlenebilir mekanizmalara dair yaklaşım Planda yer almıyor. LGBTİ+’lar ilgili Planda yer alan şey yok, olsa olumlu gelişme olmayacağı açık çünkü iktidarın “Ailem Güvende” adını verdiği son baskı süreci yaşananlar ortada…”

'İSTANBUL SÖZLEŞMESİ İÇERİĞİ DERHAL HAYATA GEÇİRİLMELİDİR!'

“ 25 Kasım’ acil talepleriniz neler?” sorumuza Gökçe Ayata, “İstanbul Sözleşmesi’nin içeriği halen yürürlükte sadece merkezi iktidarı değil; Meclis, yargı, tüm yerel yönetimler, üniversiteler, siyasi partiler, sendikalar, medya, meslek odaları, spor kulüpleri herkesi bağlamaktadır. Sözleşme içeriği derhal hayata geçirilmelidir” vurgusu yaparak, 6284 Sayılı Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesi Yasasının etkin uygulanmasının sağlanması; bağımsız izleme mekanizmalarının kurulması; tedbir kararlarını uygulamayan kamu görevlileri hakkında yaptırım uygulanması taleplerini sıraladı.

'MEDENİ YASAYA YÖNELİK SALDIRILARDAN VAZGEÇİLMELİ!'

Medeni Yasaya yönelik saldırılardan vazgeçilmesi vurgusunda bulunan. Gökçe Ayata, “Yoksulluk nafakasının sınırlandırılması, aile arabuluculuğu hızlı boşanma gibi kadınları yoksulluğa ekonomik şiddete mahkûm edecek düzenlemeler gündemden tamamen çıkarılmalıdır. Ekonomik şiddet şiddet türüdür 6284 sayılı kadına şiddetle mücadele yasada açıkça tanımlanmıştır; şiddet tanımından çıkarılamaz, görünmez kılınamaz. Kurumsal mekanizmalar güçlendirilmeli; 7/24 çalışacak etkin Alo Şiddet Hattı, her semte kadın danışma merkezi, her 100 bin nüfusa en az sığınak, her 200 bin nüfusa en az cinsel şiddetle mücadele kriz merkezi açılarak şiddetle ilgili ulusal mücadele ağı an önce kurulmalıdır. Sığınaklar şiddet önleme merkezleri nicelik nitelik olarak güçlendirilmeli şeffaf şekilde izlenmelidir. Kadın cinayetleri, şüpheli kadın ölümleri şiddet başvurularına ilişkin resmi ayrıştırılmış veriler düzenli olarak kamuoyuna açıklanmalıdır. Kadın cinayetlerini önlemek için risk değerlendirme yönetim birimleri kurulmalıdır. Şiddet politiktir. İktidar, kadınların yaşam hakkını siyasi pazarlık malzemesi yapmaktan, kazanılmış haklarına saldırmaktan kadın düşmanı politikalar üretmekten vazgeçmelidir. Devletin görevi kadınları "aile" içinde itaatkâr kılmak değil, eşit yurttaşlar olarak yaşam haklarını korumaktır. Muhalefet partileri Meclis’te yerel yönetimlerde kadınların haklarını savunmak için aktif, tutarlı tavizsiz muhalefet yürütülmeli; belediyelerin sığınakları, danışma merkezlerini eşitlik birimleri güçlendirilmelidir. Kadın hakları laiklik belli dönemlerde hatırlanacak konular değildir” diye konuştu.

'ŞİDDETE SESSİZ KALMAYIN, KADINA ŞİDDET AİLE İÇİ ÖZEL BİR MESELE DEĞİLDİR!'

Ayata son olarak topluma seslenerek, “Kadına şiddet "aile içi özel mesele" değil, kamusal insan hakları ihlalidir. Komşumuzun, iş arkadaşımızın, sokaktaki kadının ya çocuğun maruz kaldığı şiddete sessiz kalamayız. Eşit şiddetsiz yaşam için örgütlenmek dayanışmayı büyütmek; kadın haklarını budayan düzenlemelere bugün somut olarak 13.Yargı Paketine karşı birlikte mücadele etmek zorundayız” çağrısında bulundu.

Saadet Özkan UCİM:ÇOCUKLARIN KORUNMASINI YALNIZCA ANNELERİN KORUNMASINI UZANTISI OLARAK GÖREMEYİZ!

Saadet Öğretmen Çocuk İstismarı İle Mücadele Derneği (Ucim) Genel Başkanı Saadet Özkan, 5. Eylem Planı değerlendirmesini çocuklara yönelik hususlarda gerçekleştirerek şunları söyledi:

“Öncelikle belirtmeliyim ki eylem planlarının varlığı önemli. Devletin meseleyi yol haritasıyla ele alması, beş yıllık hedefler koyması çok kıymetli. planda bizi en çok sevindiren şey, şiddet gören kadınların çocukları için ayrı başlık açılmış olması. Biz bunu yıllardır anlatıyoruz. Annesinin dövüldüğünü gören, evde büyüyen çocuk şiddetin içindedir, sadece seyirci değildir. Şiddet uygulayan kişiye yönelik çalışmaların plana girmesi doğru Eksik dediğimiz yere gelince, biz çocuk alanında çalıştığımız için oradan bakıyoruz. En temel meselemiz Çocukların korunmasını yalnızca annelerinin korunmasının uzantısı olarak değerlendiremeyiz. Çocuk, annesinin gördüğü şiddetten etkilenen biri olmanın ötesinde, doğrudan şiddetin istismarın mağduru olabilen bağımsız hak öznesidir. Çocuğun üstün yararı, güvenliği gelişimi bütün mücadele politikalarının merkezinde yer almalı.”

'KADINA ÇOCUĞA YÖNELİK DÜZENLEMELER BİRBİRİYLE İLİŞKİLİ OLMALI'

İlk olarak kadına çocuğa yönelik düzenlemelerin birbiriyle ilişkili olarak yapılması vurgusunda bulunan Başkan Özkan, “Kadını koruyan adımlarla çocuğu koruyan adımlar birbirinden kopuk olmamalı, birbirini tamamlamalı. İkincisi, etkin sosyal hizmet mekanizması. Vaka ortaya çıktığı andan itibaren kadının çocuğun yanında olan, aileyi takip eden, yeterli sayıda alanında uzman sosyal çalışmacıyla işleyen sistem istiyoruz. Plan ne kadar iyi yazılmış olursa olsun, sahada kadına, çocuğa ulaşan sosyal hizmet uzmanı yoksa etkisi sınırlı kalıyor. Üçüncüsü, kurumlar arası koordinasyon. Kolluk, savcılık, mahkeme, hastane, okul sosyal hizmet aynı dosyaya ayrı ayrı bakarsa, çocuk sistemin boşluklarında kaybolur. ölçülebilirlik hesap verebilirlik meselesi. eylemin hayata geçip geçmediğini anlayabilmek için hangi kurumun sorumlu olduğu, hangi kaynakla hangi göstergeyle izleneceği açık olmalı. Hedeflerin ne kadarının gerçekleştiğini kamuoyu görebilmeli. Bunu eleştiri olarak söylemiyorum, şeffaflık yapılan işi güçlendirir. Son olarak şunu eklemeliyim: Kadın çocuk hakları, kim yönetirse yönetsin aynı kararlılıkla korunması gereken haklar. konunun siyaset üstü ele alınması bizim için vazgeçilmez”.

'PLANIN BAŞARISINI AÇIKLANAN HEDEFLERLE DEĞİL, HAYATI DEĞİŞEN KADIN ÇOCUKLARIN SAYISIYLA ÖLÇMELİYİZ'

Eylem planı hazırlanırken kendilerinden görüş alınmadığını ancak her zaman destek sunmaya hazır olduklarını belirten UCİM Başkanı Saadet Özkan, “ eylem planının sonuçlarını değerlendirmek için henüz erken. Ama sahada gördüğümüz şey var: İnsanlar artık daha çok konuşuyor, kadınlar çocuklar daha çok başvuruyor. Bunu tek başına planın başarısı olarak okumamak gerekir; toplumdaki farkındalığın artmasıyla ilgili. Vaka sayılarındaki artışı yalnızca olumsuz gösterge olarak görmüyoruz. Susan insanlar konuşmaya başladıkça görünmeyen vakalar ortaya çıkıyor. Önleyicilik yaptırım gücüne gelince, açık konuşmak gerekiyor: Plan tek başına şeyi önlemez, onu uygulayan insanlar işleyen mekanizmalar önler. eylem planının başarısını açıklanan hedeflerle değil, hayatı değişen kadın çocukların sayısıyla ölçmeliyiz. tiğimiz davalarda çok güzel örnekler görüyoruz, hala aşılması gereken ciddi sorunlar. koruma kararının kağıt üzerinde kalması, çocuğun kendisine zarar veren kişiyle aynı ortamda bulunmaya devam etmesi veya şikayet mekanizmalarının işlememesi, uygulamadaki eksikliklerin göstergesidir. yüzden planın uygulama sonuçlarının düzenli olarak rakamlarla kamuoyuyla ılmasını istiyoruz. Kolluktan savcılığa, hastaneden okula kadar herkes aynı hassasiyetle çalıştığında gerçek değişim oluyor” değerlendirmesinde bulundu.

'EN BÜYÜK TALEBİMİZ ÇOCUK ALANINDA İHTİSASLAŞMA!'

En öncelikli taleplerinin çocuk alanında olduğuna işaret eden Özkan şöyle devam etti:

“En büyük talebimiz ihtisaslaşma. Kadına çocuğa yönelik suçlara bakan savcının, hakimin, kolluğun, adli görüşmecinin konuda gerçekten uzman olmasını istiyoruz. Hastanelerdeki Çocuk İzlem Merkezlerinin (ÇİM) her ihtiyaç olan her yere yaygınlaşmasını istiyoruz, çünkü çocuğun yaşadığını defalarca anlatmak zorunda kalması onu yeniden yaralıyor. Okul öncesinden itibaren çocuklara beden güvenliği eğitimi verilmesini çok önemsiyoruz. Bedenini tanıyan, değerli olduğunu hisseden, kendisine dokunulmasını istemediğinde bunu söyleyebilen çocuk çok daha korunaklı oluyor. Öğretmenlerimizin, ailelerin konuda eğitilmesi gerekiyor. Okullarda destek mekanizmalarının kurulması, yani okul psikolojik danışmanı beraber okul sosyal hizmeti okul avukatı yıllardır dile getirdiğimiz öneri. Kadına yönelik şiddetle mücadelede acil taleplerimiz. Şiddet gören kadının çocuklarının güvenli barınmaya, psikolojik desteğe, hukuki yardıma sosyal hizmete gecikmeden ulaşabilmesi gerekiyor. Başvurduğu kapıdan eli boş dönen kadın, daha kolay kolay başvurmuyor. Şiddet geçmişi olan kişilerin oluşturduğu risk doğru değerlendirilmeli, koruma kararları etkin biçimde uygulanmalı denetlenmeli. Velayet kişisel ilişki düzenlemelerinde çocuğun güvenliği üstün yararı esas alınmalı; şiddet uygulayan ebeveynle kurulacak ilişki, çocuğu yeniden riske atmamalı. Kolluk, savcılık, mahkeme, hastane, okul sosyal hizmet birimleri birbirinden kopuk çalışmamalı. Bağımsız sivil toplum planların izleme değerlendirme mekanizmalarında yer almalı.”

'KADIN ÇOCUK MESELESİ SİYASİ DEĞİL VİCDAN MESELESİDİR!'

Özkan son olarak 25 Kasım mesajını ileterek, “Çağrımız herkese. Kadın çocuk meselesi siyaset meselesi değil, vicdan meselesidir. İktidara çağrımız, mevcut düzenlemelerin etkin uygulanması, koruma mekanizmalarının güçlendirilmesi bunun için gereken kaynağın ayrılmasıdır. Muhalefete çağrımız ise konunun yalnızca eleştiri gündem oluşturma düzeyinde kalmaması, çözümün denetimin parçası olmasıdır. Kadınların çocukların yaşam hakkı, siyasi tartışmaların üzerinde ortak sorumluluktur. Yargısıyla, kolluğuyla, okuluyla, hastanesiyle, medyasıyla ülkenin bütün kurumları aynı tarafta durmak zorunda: kadının çocuğun tarafında. Kaybettiğimiz her kadın, sesini duyamadığımız her çocuk hepimizin eksiği. Topluma sesleniyorum: Susmayın. Komşunuzun evinden gelen çığlığa, sınıfta birden içine kapanan çocuğa “bizi ilgilendirmez” demeyin. Şahit olduğunuzda ya şüphelendiğiniz anda bildirin. tercih değil, hepimizin sorumluluğu.

25 Kasım’ herkesi sesimize ortak olmaya çağırıyorum. Çünkü kadının çocuğun hayatı paha biçilemez” şeklinde seslendi.