Radyo Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) basın yayıncılık alanında etik ilkeler toplumsal sorumluluk anlayışının ele alındığı 'Sorumlu Habercilik Medya Buluşması' gerçekleştirdi. Genel yayın yönetmenlerinin katıldığı programda, Sorumlu Habercilik Rehberi’nin tanıtımı yapılırken; olgu temelli dil, teyit esası, mahremiyetin korunması, travma duyarlılığı içerik tutarlılığı gibi konular ele alındı.
Atatürk Kültür Merkezi'ndeki (AKM) toplantıda RTÜK Başkanı Mehmet Daniş’in yanı sıra Başkan Yardımcısı Deniz Güler, Başkan Vekili Deniz Güçer yer.
"GÜVENİN ZAYIFLADIĞI YERDE İZLEYİCİ KAYBOLUR"
Haberlerimizi Google’ Takip EdinEn güncel haberlere son dakika gelişmelerine Google üzerinden anında ulaşmak için bizi favorilerinize ekleyin.Google’ tercih edilenolarak ekleyin
Programın açılış konuşmasını yapan RTÜK Başkanı Mehmet Daniş, "Bugün medya alanında yaşadığımız kriz yalnızca editoryal sorun değil; aynı zamanda ekonomik yapısal kırılmadır. Reklam gelirlerinin büyük bölümünün küresel dijital platformlara kaydığı, yerli ulusal medyanın ise hızla daralan finansman alanına sıkıştığı dönemdeyiz. tablo, sadece kurumların değil; kamunun doğru, güvenilir teyitli bilgiye erişim hakkının ciddi biçimde zedelendiğini göstermektedir. Güvenin zayıfladığı yerde izleyici kaybolur, izleyicinin kaybolduğu yerde ise medya ekonomik olarak ayakta kalamaz. nedenle hazırladığımız Sorumlu Habercilik Rehberi, yalnızca etik çağrı değil; aynı zamanda medyanın kendi geleceğini koruma refleksidir. Etik dışı, abartılı sorumsuz habercilik kısa vadede dikkat çekiyor gibi görünse uzun vadede hem güveni hem ekonomik değeri yok etmektedir. Oysa ilkeli, ölçülü sorumlu habercilik; güveni yeniden inşa eder, izleyici sadakatini artırır medya kurumlarının ekonomik sürdürülebilirliğine doğrudan katkı sağlar. Bugün etik habercilik, yalnızca meslek ahlakı meselesi değil; aynı zamanda güçlü, bağımsız ayakta kalabilen ulusal medya düzeninin temel şartıdır. Etik habercilik, mesleki tercih olmanın ötesinde; egemen, güçlü güvenilir medya düzeninin vazgeçilmez şartıdır”.
class='medyanet-inline-adv'>"SORUMLU HABERCİLİK REHBERİ, MASA BAŞINDA YAZILMIŞ SOYUT BİR ETİK METİN DEĞİLDİR"
class='medyanet-inline-adv'>RTÜK Başkanı Daniş, “Elinizde bulunan Sorumlu Habercilik Rehberi, masa başında yazılmış soyut etik metin değildir. rehber; saha verilerinin, izleme raporlarının, editoryal deneyimin akademik birikimin kesiştiği süreçte ortaya çıkmıştır. RTÜK olarak hazırladığımız rehber, soyut ‘hassasiyet’ çağrısı değil; sahadaki yayın pratiğine bakılarak ortaya konmuş ihtiyaçtır. İncelemelerimiz, bazı bültenlerde kullanılan dil kurgunun olumsuz toplumsal algıyı pekiştirebildiğini; adli olayların magazinleşmesi, mahremiyet ihlali şiddetin normalleşmesi risklerinin arttığını göstermektedir. Rehberin çıkış noktalarından biri, RTÜK izleme birimleri tarafından yürütülen Ana Haber Bültenleri Araştırmasıdır. araştırma; tekrar eden dil kalıplarını, editoryal refleksleri zamanla normalleşen yayın tercihlerimizi görünür kılmaktadır. inceleme, bazı ana haber bültenlerinde kullanılan başlık, alt bant anlatı dilinin; olumsuz toplumsal algı oluşturabilecek ya bunu pekiştirebilecek nitelikte olduğunu göstermektedir. Burada altını çizmek istediğimiz şey; Sorumlu habercilik, haberi 'yumuşatmak' değildir. Sorumlu habercilik; haberi kamu yararı ekseninde daha doğru, daha ölçülü insanı koruyarak sunmaktır” ifadelerini kullandı.
class='medyanet-inline-adv'>"GÜVEN, KORUMA EDİTÖRYAL LİDERLİK ESASTIR"
Daniş, “Hazırladığımız RTÜK Sorumlu Habercilik Rehberinde benimsediğimiz yaklaşım yaklaşımın 3 temel getirisi bulunuyor; Birincisi; güven. İzleyici, haberi yalnızca bilgi için değil, 'dünyayı anlamlandırmak' için takip ediyor. Başlıkla görüntü çeliştiğinde, iddia olgu gibi sunulduğunda, mahremiyet çiğnendiğinde güven kırılıyor. Güven kırıldığında, kazanan kimse olmuyor: Ne yayıncı ne toplum ne kamu düzeni. İkincisi; koruma. Şiddet, afet, çocuk, cinsel suçlar, bağımlılık. alanlarda yayıncılık, farkında olmadan 'ikincil mağduriyet' üretebilir. Rehberimiz tam nedenle doğruluk–ölçülülük–mahremiyet–masumiyet karinesi çizgisini temel ilke olarak koyuyor. Üçüncüsü; editoryal liderlik. Sayın genel yayın yönetmenleri; kurum kültürünü belirleyen sizsiniz. 'Son dakika' alt bandında kelime, canlı yayında anons, görsel tekrar. Bazen ülkenin sinir uçlarına dokunuyor. yüzden rehber, özellikle başlık/alt bant canlı yayın için çok net çizgi öneriyor: Sansasyon değil bilgi; hüküm değil süreç, teşhir değil kamu yararı. Dolayısıyla sorumlu habercilik, gerçekleri gizlemek ya riskleri yok saymak değil; bilgiyi ölçülü̈, bağlamına sadık toplumu güçlendiren dille aktarmayı gerektirir. Kamu yararına hizmet eden yayıncılık, korkuyu çoğaltan değil; izleyicinin dünyayı daha doğru anlamasına katkı sunan dil kurabilmelidir” diye konuştu.
class='medyanet-inline-adv'>"TEYİTSİZ BİLGİ, PANİĞİ GÜVENSİZLİĞİ ARTIRABİLİR"
Daniş, “ yaklaşım kriz afet anlarında canlı yayınlarda korunmalıdır. Haberi 'ilk veren olmak' refleksi, bazen teyidi ikinci plana itebilir, afet veya adli olay sırasında; teyitsiz rakamlar, kesinlik içeren ifadeler, senaryo kuran yorumlar toplumda paniği güvensizliği artırabilir. Rehberdeki dönüşüm örnekleri, dili; arama–kurtarma süreci, resmî açıklamalar yönlendirici bilgilerle fayda odaklı çerçeveye taşımaktadır. Sorumlu habercilik şunu söyler: 'Doğruluk, hızdan önce gelir teyit yoksa, belirsizlik açıkça söylenir'. yaklaşım yayını yayıncılığı zayıflatmaz; tam tersine, yayıncıyı güvenilir kılar. Tüm editoryal sorumluluk başlıkları içerisinde, bazı alanlar vardır ki; burada atılan her adımın etkisi yalnızca bugünü değil, insanın bütün hayatını belirleyebilir. İşte çocukların yer aldığı yayınlar, alanların başında gelmektedir. her zaman çocukların korunmasını yayıncılığın temel sorumluluk alanlarından biri olarak görmüştür. Sizlerin desteğiyle hassasiyeti, yürüttüğümüz tüm çalışmalara daha etkin biçimde entegre etmeyi son derece önemsiyoruz. Çünkü çocukların yer aldığı haberlerde, zaman zaman 'duygu yoğunluğu' 'kamu yararı' arasındaki çizginin bulanıklaştığına tanık olabiliyoruz. noktada incelenen içeriklerden bazı örnek ifadeleri mak isterim".
class='medyanet-inline-adv'>"ÇOCUKLARIN KORUNMASI TEMEL SORUMLULUKTUR"
Daniş, “Yayınlarda kullanılan; ‘yürek burkan görüntüler’, ‘dram büyüyor’ gibi ifadeler, izleyicide güçlü etki yaratabilir; ancak çoğu zaman çocuğun ailenin yararına hizmet etmez. İzleme verileri, çocuğun adı ya yüzü verilmediğinde dahi; okul, mahalle veya aile ilişkileri gibi ayrıntılar üzerinden dolaylı kimlik ifşasının sıkça gerçekleştiğini göstermektedir. Hazırladığımız rehber, tam noktada ‘çocuğun ailenin yararı’ ilkesini yalnızca hukuki zorunluluk olarak değil, bilinçli editoryal dil tercihi olarak ele almaktadır. Rehberimizin yaklaşımı nettir: Çocuk, haber unsuru değil; korunması gereken öznedir. nedenle çözüm; teşhir etmek değil, destek mekanizmalarını görünür kılmaktır. anlayışı somut çalışmalarla güçlendirmeye devam ediyoruz. RTÜK’ün Aile Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, Selçuk Üniversitesi Batman Üniversitesi iş birliğiyle yürüttüğü Siber Zorbalığa Karşı Dayanıklılık Empati Odaklı Yaklaşım çalıştayı çabanın önemli örneğidir. Çalıştayın birinci çıktısı olarak, zorbalık haberlerinde çocuğun üstün yararının korunmasına odaklanan medya rehberi hazırlanmıştır. rehberde; haber alma hakkı çocuğun üstün yararı arasındaki hassas denge, gizlilik mahremiyet ilkeleriyle birlikte ele alınmış; tür yayınların çocuklar üzerindeki uzun vadeli geleceğe dönük etkilerinin özellikle altı çizilmiştir. Projenin ikinci çıktısı ise ebeveynlere yönelik olarak hazırlanan rehberdir. Uluslararası literatürde 'Red Flag' olarak adlandırılan; çocuklarda siber zorbalığa işaret edebilecek alarm veren; başlıkta kullanılan kelime, alt bantta kurulan cümle, canlı yayında verilen izin, anda bilemeyeceğimiz zararlara yol açabilmektedir. iki rehberi 11 Şubat Çarşamba günü sonuç bildirgesiyle birlikte kamuoyuyla acağız” ifadelerini kullandı.
"GÜÇLÜ YAYINCILIK, GÜÇLÜ TEYİTLE MÜMKÜNDÜR"
Daniş, “RTÜK olarak yaklaşımımız arzumuz şudur; denetleyen değil, rehberlik eden; cezaya odaklanan değil, kaliteyi yükselten yayıncılık iklimi. Bugün sizlerden beklentimiz; rehberdeki ilkeleri, her kurumun kendi editoryal diline uyarlayarak yayın öncesi kısa kontrol mekanizması haline getirmenizdir. Zira çoğu risk, ‘son 2 dakikada’ yakalanır; ‘Başlık olguya dayanıyor?’, ‘Teyit düzeyi net ?’, ‘Mahremiyet korunuyor ?’, ‘Çözüm destek bilgisi var ?’ gibi basit sorular çoğu riski en baştan ortadan kaldırır. RTÜK olarak bizler yayıncılığı ‘zayıflatmak’ değil; güçlendirmekten yanayız. Haber merkezleri için editoryal pusula, akademi için analiz edilebilir örneklem seti, öğrenciler için ise somut dil çalışması sunmaktadır. Aynı zamanda, rehber son söz değil; tartışmaya, eleştiriye katkıya açık başlangıç metnidir. Yaşayan, gelişen birlikte güçlenen doküman olarak görülmelidir. Dileğimiz; rehberin raflarda kalması değil, haber merkezlerinde, dersliklerde, atölyelerde editoryal toplantılarda aktif olarak kullanılmasıdır. Güçlü yayıncılık; güçlü teyit, ölçülü dil, insan onurunu koruyan kurgu toplumun yararına hizmet eden içerikle ̈mkündür” diye konuştu.
RTÜK Başkanı Mehmet Daniş’in açıklamalarının ardından program, basına kapalı olarak devam.
