Son çatışmalar, Pakistan’ın Afganistan içinde militan kamplarını hedef aldığı iddia edilen bombardımanların ardından başladı. Taliban yönetimi saldırılarda en az 18 kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı gece saatlerinde Pakistan sınır noktalarına saldırılar düzenlediğini duyurdu.
Bunun üzerine Pakistan ordusu “Ghazab Lil Haqq” yani “Haklı Öfke Operasyonu” adını verdiği geniş çaplı karşı harekâtı başlattı.
Pakistan savaş uçaklarının Kabil çevresi, Paktia vilayeti Taliban hareketinin doğduğu yer olarak bilinen Kandahar yakınlarını vurduğu bildirildi. Taliban lideri Hibatullah Akhundzada’nın Kandahar’ bulunduğu değerlendiriliyor.
Kabil’ yaşayan görgü tanığı patlamalarla uyandıklarını sabaha kadar evlerin ışıklarının sönmediğini anlatarak, “Herkes bombalanma korkusuyla bekliyordu”. Taraflar farklı kayıp rakamları açıklarken Pakistan 100'ü geçen Taliban savaşçısını öldürdüğünü öne sürdü.
class='medyanet-inline-adv'>Haberlerimizi Google’ Takip EdinEn güncel haberlere son dakika gelişmelerine Google üzerinden anında ulaşmak için bizi favorilerinize ekleyin.Google’ tercih edilenolarak ekleyin
Pakistan’ın Bajaur bölgesinde Taliban tarafından atıldığı belirtilen havan mermisinin eve isabet etmesi sonucu aralarında çocukların bulunduğu siviller yaralandı.
DURAND HATTI, BİTMEYEN KRİZ
Bugünkü çatışmanın kökleri aslında asırdan daha eskiye dayanıyor. Pakistan Afganistan arasındaki en temel anlaşmazlık, 1893’te İngilizler tarafından çizilen Durand Hattı sınırı. Pakistan hattı uluslararası sınır olarak kabul ederken Afganistan uzun yıllardır bunu tanımıyor.
Peştun nüfusun iki ülke arasında bölünmesi sınır boyunca siyasi etnik gerilim yaratıyor. Afganistan, Pakistan’ın 1947’ Birleşmiş Milletler’e üyeliğine karşı çıkan tek ülke olmuştu. durum ilişkilerin daha en başında güvensizlik üzerine kurulmasına neden.
SOVYET SAVAŞI TALİBAN’IN YÜKSELİŞİ
Sovyetler Birliği 1979’ Afganistan’ı işgal ettiğinde Pakistan, ABD birlikte mücahit grupların ana destek merkezi haline geldi. Milyonlarca Afgan mülteci Pakistan’a geçti. Silahlı grupların sınır boyunca yayılması ise sonraki yılların güvenlik sorunlarının temelini oluşturdu.
class='medyanet-inline-adv'>Öte yandan, 1990’larda Taliban’ın ortaya çıkışıyla Pakistan, hareketi tanıyan az sayıdaki ülkeden biri. Ancak 2001’ ABD’nin Afganistan’ı işgal etmesiyle dengeler değişti. Washington Kabil yönetimleri uzun süre Pakistan’ı Taliban unsurlarına göz yummakla suçladı. İslamabad ise iddiaları reddetti.
Gözden KaçmasınSon dakika: Pakistan, Afganistan'a savaş ilan ettiHaberi görüntüleABD 2021’ ÇEKİLDİ
ABD NATO güçlerinin 2021’ Afganistan’dan çekilmesi Taliban’ın yeniden iktidara gelmesi başlangıçta Pakistan açısından stratejik kazanım gibi görülse tablo kısa sürede tersine döndü. Pakistan Talibanı (TTP) olarak bilinen örgütün saldırıları hızla arttı.
Pakistan yönetimine göre TTP, Afganistan’ barınıyor sınırdan geçerek saldırılar düzenliyor. Taliban yönetimi ise suçlamaları reddediyor.
Pakistan ordusunun tığı verilere göre, ülkede yalnızca 2025’te düzenlenen saldırılarda asker siviller dahil 1200’den fazla kişi hayatını kaybetti. sayı ABD’nin Afganistan’dan çekildiği 2021’e göre yaklaşık iki kat artışa tekabül ediyor.class='medyanet-inline-adv'>
Pakistan ayrıca bazı saldırıların ABD’nin çekilmesi sırasında Afganistan’ bırakılan silahlarla gerçekleştirildiğini savunuyor.
ORDULAR ARASINDAKİ FARK
Askeri güç açısından iki taraf arasında ciddi fark bulunuyor. Pakistan yaklaşık 660 bin aktif asker yüz binlerce paramiliter personelden oluşan güçlü orduya sahip. Nükleer silahları bulunan ülkelerden Pakistan’ın envanterinde F-16 savaş uçakları, Fransız Mirage jetleri Çin ortak geliştirilen JF-17 uçakları bulunuyor.
class='medyanet-inline-adv'>Afganistan tarafında ise klasik anlamda devlet ordusu yerine Taliban savaşçıları bulunuyor. Sayılarının 200 binin altında olduğu tahmin ediliyor.
Hava kuvvetleri oldukça sınırlı; bazı Sovyet döneminden kalma eski helikopterler ABD’nin çekilmesi sırasında bırakılan insansız hava araçları kullanılıyor. Ancak uzmanlara göre Taliban’ın en büyük avantajı, on yıllarca süren gerilla savaşından gelen tecrübe ideolojik motivasyon.
ÇATIŞMALAR NE KADAR KÖTÜLEŞEBİLİR?
Son çatışmalar, geçen yıl yaşanan son yılların en kanlı sınır savaşlarından biri olarak görülen Ekim krizinin ardından geldi. dönem sağlanan kırılgan ateşkesin fiilen çöktüğü değerlendiriliyor.
class='medyanet-inline-adv'>Pakistan Savunma Bakanı’nın Afganistan’ı “terör ihraç etmekle” suçlaması “artık savaşıyoruz” ifadelerini kullanması tansiyonu daha yükseltti. Analistlere göre İslamabad yönetimi, Taliban’ın TTP liderlerine karşı harekete geçmemesi halinde yeni operasyonlar düzenlemeye hazır.
Uzmanlara göre iki ülke geniş çaplı savaştan ekonomik siyasi nedenlerle kaçınmak istiyor. Ancak sınır hattındaki karşılıklı saldırıların sürmesi, yanlış hesaplama ya sivillerin hedef alınması halinde yeni bölgesel kriz doğabilir.
‘BÖLGEDE GÜÇLER MÜCADELESİ SÖZ KONUSU’
Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi. Mesut Hakkı Caşın Hürriyet.tr'ye yaptığı değerlendirmede, bölgede büyük güçler mücadelesinin varlığına, istikrarsızlığa eski enstrüman olan terörizmin tekrar uluslararası siyasette kilit nokta olarak kullanılma çabasına işaret.
“Burada iki husus var, bunlardan biri: İki tane Müslüman devlet birbiriyle niye savaşır?” diye sözlerine başlayan Caşın, değerlendirmesini şöyle sürdürdü:
“Eğer Afganistan iddia ettiği gibi gerçekten İslam ülkesi olmak istiyorsa teröre son vermeli. defa ABD’nin orada Taliban’a karşı başlattığı savaşın gerekçesi buydu Türkiye ilk defa Müslüman NATO ülkesi olarak Afganistan’daki NATO harekatına katılmıştı. Burada şöyle husus var: ABD acaba sadece Taliban mücadele için vardı yoksa Orta Asya’daki enerji hatları Çin’in bölgeye yayılmasını önlemek için miydi? Tabii Çin’in yayılmasını önlemek.
ABD 11 Eylül’den sonra buraya müdahale etmişti. Bunlar tartışmalı ancak sonunda gördük ki ABD bölgeden çok acı şekilde çekildi. Vietnam’dan daha kötüydü. Geri çekilmeyi Türk Silahlı Kuvvetleri sağlamıştı.”
“Afganistan-Pakistan arasındaki gerginliğe bakıldığında, sınırda birtakım terör önlemleri olduğunu saldıran tarafın Afganistan olduğunu görüyoruz” diyen Caşın, Pakistan’ın egemen devlet olarak terör eylemlerine karşı müdahalede bulunduğunu, hava kuvvetlerini meşru müdafaa hakkını kullandığını aktardı.
Gözden KaçmasınPakistan-Afganistan savaşında kritik detay! Uzman isim kirli planı ifşa etti: Arkasında İsrail var!Haberi görüntüleTÜRKİYE'NİN POZİSYONU NASIL OLACAK?
“Peki acaba çatışmayı kim, neden planlıyor? ‘Orta Doğu’ devam eden İsrail-Gazze savaşındaki soykırım suçunu örtelemek için burada Afganistan Pakistan kullanılıyor?’ sorusu henüz netlik kazanmadı. Dolayısıyla bekleyip görmek lazım” diye konuşan Caşın, çatışmadaki ikinci hususun ise Türkiye’nin pozisyonu olduğunu kaydetti.
“Türkiye, Afganistan Pakistan’ın sıkı müttefiki, tarihten gelen dostluğumuz var” açıklamasını yapan Caşın, böyle çatışmada Türkiye’nin rolünün arabuluculuk olarak öne çıkacağı kanaatini dile getirdi. Caşın değerlendirmesine şöyle devam etti:
“Nitekim Suudi Arabistan buna kalkıştı Pakistan’a hava kuvvetleri göndermek için bugün deklarasyonda bulundu. Ancak ben buradaki uyuşmazlığın doğru olmadığını düşünüyorum. Mutlaka Dışişleri Bakanımız Hakan Fidan MİT bunu takip ediyor, burada İbrahim Kalın mutlaka rol oynayabilir. Türkiye’nin burada uzlaştırıcı arabulucu rol oynamak suretiyle iki kardeş devletin birbirine karşı kuvvet kullanmasının acilen önüne geçmesi lazım.”
Caşın, bölgenin yeniden savaşı kaldıracak kapasitede olmadığının altını çizerek, asıl meselenin Keşmir meselesi Taliban’ın an önce normalleşme süreci olduğuna dikkat çekti. “Üst perdeden, makro ekonomik büyük strateji açısından bakıldığında burada ABD’nin çekildiği güç boşluğunu dolduran tarafın Çin olduğunu unutmayalım” diye konuşan Caşın, sözlerini şekilde noktaladı:
“Çin, tıpkı Orta Asya’ olduğu gibi ekonomisiyle her şeyiyle Afganistan’ müessir devlet. Burada büyük güçler mücadelesinin varlığı, bölgedeki istikrarsızlık eski enstrüman olan terörizmin tekrar uluslararası siyasette kilit nokta olarak kullanılma çabasını görüyorum. Ancak aklıselimin bunu çözeceğini düşünüyorum. Çok uzun sürecek çatışma olmaz.”
