İzmir Demokrasi Üniversitesi Mimarlık Bölümü ARC402 Bitirme Projesi kapsamında Sakine Yılmaz Ömer Akay tarafından geliştirilen kampüs mimarlık fakültesi önerisi; farklı disiplinler arasındaki etkileşimi ortak üretimi mekansal kurguya dönüştürmeyi amaçlayan "Katmanlı Birliktelik" kavramı üzerine temelleniyor.
Proje Raporu: Layered Togetherness Yer Bağlamİzmir’in güney gelişim aksında yer alan Uzundere, konut alanları, gelişim bölgeleri, fuar alanı geniş yeşil dokuların kesişiminde bulunan önemli eşik bölgesidir. Proje alanı, çevresindeki farklı karakterdeki kentsel parçalar arasında süreklilik kurabilecek potansiyele sahip olmasına rağmen mevcut durumda parçalı yapı göstermektedir.
durum kampüs tasarımının temel çıkış noktasını oluşturmuştur. Kampüs yalnızca eğitim yapılarının araya geldiği yerleşke olarak değil, farklı disiplinleri kullanıcı gruplarını araya getiren kamusal üretim ortamı olarak ele alınmıştır. Tasarımın temel hedefi, fakülteler arasındaki fiziksel sosyal ilişkileri güçlendiren mekansal sistem kurmaktır.
Kampüs Kurgusu: Alleler Arasında Yaşam OmurgasıKampüs yerleşim kararları, alanın doğal teknik eşiklerinin analiz edilmesiyle başlamıştır. Arazi üzerinde bulunan dere yatakları yüksek gerilim hattı, yapılaşmayı sınırlandıran temel unsurlar olarak değerlendirilmiştir. nedenle ilk aşamada yapılaşmaya uygun olmayan bölgeler belirlenmiş yerleşim kararları sınırlar doğrultusunda geliştirilmiştir.
Arazi topoğrafyası incelendiğinde, yapılaşmaya uygun alanların belirli bölgelerde yoğunlaştığı görülmüştür. durum, kampüsün mevcut arazi karakterini koruyan doğal eşikleri tasarımın parçası haline getiren yerleşim anlayışını beraberinde getirmiştir.
Belirlenen yapılaşma alanları içerisinde kampüsün temel omurgasını oluşturan alle sistemi oluşturulmuştur. Topoğrafyaya uyum sağlayan yaya aksları, fakülteler ortak kullanım birimleri arasındaki ilişkileri kurarken aynı zamanda kampüs yaşamının sosyal omurgasını oluşturmaktadır. Araç yolları ise sistemi destekleyecek şekilde çevrede konumlandırılmış, kampüs içindeki yaya sürekliliğinin korunması amaçlanmıştır.
Yerleşim stratejisinde akademik yapılar kampüsün merkezinde konumlandırılmış, ortak kullanım birimleri farklı fakültelerin eşit erişebileceği noktalara yerleştirilmiştir. Yönetim birimleri giriş bölgesine yakın konumlandırılırken, öğrenci yurtları kampüs yaşamına dahil olan ancak kendi mahremiyetini koruyan daha sakin bölgede ele alınmıştır.
Kampüsün güney bölümünde ise gelecekte ortaya çıkabilecek ihtiyaçlar doğrultusunda gelişim bölgesi tanımlanmıştır. alan, yeni akademik birimler veya ortak kullanım yapıları için rezerv alan olarak bırakılmış; kampüsün zaman içerisinde büyüyebilen dönüşebilen sistem olarak kurgulanması hedeflenmiştir.
Yapı kütleleri alle sistemi boyunca yerleştirilirken aralarında farklı ölçeklerde sosyal açık alanlar oluşturulmuştur. Böylece kampüs, yalnızca yapılar arasındaki dolaşımdan oluşan yerleşke değil; karşılaşmaları, etkileşimi ortak kullanımı destekleyen açık mekânlar bütünü olarak ele alınmıştır.
Mimarlık Fakültesinin KonumuMimarlık Fakültesi kampüsün merkezinde, iki önemli alle arasında konumlandırılmıştır. yerleşim kararı yapıyı yalnızca eğitim binası olmaktan çıkararak kampüs içerisindeki farklı kullanıcı akışlarının kesiştiği odak noktasına dönüştürmektedir.
Fakültenin tarafında Güzel Sanatlar Fakültesi, tarafında kampüsün ortak kullanımları yer almaktadır. Böylece yapı, farklı disiplinlerin karşılaşabildiği ortak üretim gerçekleştirebildiği eşik mekanı olarak çalışmaktadır.
Mimarlık güzel sanatlar eğitimlerinin doğası gereği üretim sergileme süreçlerinin görünür olması gerektiği düşüncesiyle, iki fakülte arasındaki açık alanlar ortak kullanım senaryolarına göre tasarlanmıştır. Öğrenci sergileri, açık hava etkinlikleri, tasarım festivalleri üretim günleri alanlarda gerçekleşebilmektedir.
Düşey Kampüs Katmanlı BirliktelikProjenin temel kavramı olan “Katmanlı Birliktelik”, farklı işlevlerin birbirinden ayrışırken aynı zamanda sürekli ilişki kurabilmesi fikrinden ortaya çıkmıştır.
Arazi üzerindeki kot farkları problem olarak değil, mekansal organizasyonu güçlendiren tasarım girdisi olarak değerlendirilmiştir. Yapı farklı kotlara yerleşen program katmanları üzerinden kurgulanmıştır.
Zemin seviyesinde daha kamusal kullanımlar yer alırken üst kotlara çıkıldıkça eğitim, araştırma üretim alanları yoğunlaşmaktadır. Böylece kullanıcılar yapı içerisinde ilerledikçe farklı mekansal deneyimlerle karşılaşmaktadır.
Katmanlar arasındaki ilişki amfiler, teraslar, köprüler açık çalışma alanları aracılığıyla kurulmaktadır. Her kot kendi kullanım karakterine sahip olmasına rağmen görsel fiziksel süreklilik korunmaktadır.
Asansör Kulesi Erişim KurgusuTopoğrafyanın belirlediği kot farklılıkları doğrultusunda kampüs içerisinde güçlü düşey dolaşım sistemi geliştirilmiştir. sistemin temel elemanlarından biri olan asansör kulesi, yalnızca erişilebilirlik sağlayan teknik unsur olarak değil, kampüs deneyiminin parçası olarak ele alınmıştır.
Asansör kulesi farklı kotları birbirine bağlayarak kullanıcıları doğrudan Fakülte Sokağı\’na ulaştırmaktadır. Böylece kampüs içerisindeki hareket yalnızca yatay akslar üzerinden değil, düşey bağlantılar üzerinden süreklilik kazanmaktadır.
yaklaşım özellikle engelli kullanıcılar için erişilebilirliği artırırken aynı zamanda farklı kotlarda bulunan açık alanları eğitim mekânlarını birbirine bağlayan güçlü kamusal sistem oluşturmaktadır.
Fakülte SokağıMimarlık Fakültesinin merkezinde yer alan Fakülte Sokağı projenin en önemli mekansal bileşenidir.
+10.00 kotunda yer alan sokak, stüdyoların açıldığı, öğrencilerin araya geldiği, üretimin görünür hale geldiği farklı kullanıcı gruplarının karşılaşabildiği ortak platform olarak tasarlanmıştır.
Jüri alanları, sergi mekanları, kafe, kütüphane, kırtasiye baskı merkezi gibi işlevler omurga üzerinde konumlandırılmıştır. Böylece dolaşım alanı olarak tanımlanabilecek mekan, gün boyunca yaşayan sosyal üretim alanına dönüşmektedir.
Fakülte Sokağı aynı zamanda kampüs içerisindeki fakültelerle ilişki kuran ara yüz görevi üstlenmektedir.
Üretim Mekanları Mimarlık EğitimiMimarlık eğitiminin yalnızca dersliklerde gerçekleşmediği düşüncesi projenin mekansal kararlarını belirleyen temel unsurlardan biridir.
doğrultuda stüdyolar yapının merkezine yerleştirilmiş tüm dolaşım sistemi üretim alanları etrafında şekillendirilmiştir. Jüri alanları, bireysel çalışma mekanları, dinlenme alanları ortak çalışma alanları stüdyolarla doğrudan ilişki kurmaktadır.
Üretim süreçlerinin görünür olması hedeflenmiş; öğrencilerin farklı sınıfların çalışmalarını gözlemleyebileceği, birbirleriyle etkileşim kurabileceği açık geçirgen mekânlar oluşturulmuştur.
Teraslar, Köprüler Botanik BahçeÜst kotlarda yer alan teraslar köprüler yapı içerisinde ikinci dolaşım ağı oluşturmaktadır. alanlar yalnızca geçiş mekanları olarak değil, eğitim sosyalleşme süreçlerinin devam ettiği açık çalışma alanları olarak tasarlanmıştır.
Botanik bahçe ise farklı fakültelerin ortak kullanımına açık üretim peyzajı olarak kurgulanmıştır. Öğrencilerin çalışabileceği, dinlenebileceği karşılaşabileceği alan kampüs yaşamını yapının dışına taşımaktadır.
Böylece proje, eğitim mekânları açık alanlar arasındaki sınırları azaltarak üretimin kampüs ölçeğinde süreklilik kazanmasını amaçlamaktadır.
SonuçKatmanlı Birliktelik, farklı disiplinleri, kullanıcıları deneyimleri katmanlar aracılığıyla araya getiren kampüs eğitim yapısı önerisidir. Topoğrafya, dolaşım, üretim kamusallık arasındaki ilişkiler yeniden yorumlanarak; yalnızca eğitim veren yapı değil, karşılaşmaları ortak üretimi destekleyen yaşayan kampüs ortamı oluşturulmuştur.
