- Ankara NATO Zirvesi, İttifak’ın geleceği açısından kritik dönüm noktası olacak.
- NATO, geçmişteki tartışmalardan farklı olarak, Avrupa’nın bağımsız savunma yeteneklerini güçlendirerek yük ımını daha adil hale getirmeyi hedefliyor.
- Zirvede, Ukrayna İran konularında ortak yaklaşım geliştirilmesi bekleniyor.
- ABD’nin Avrupa’daki askeri varlığı azalırken, NATO’nun doğu kanadındaki güvenlik tehditleri artıyor.
- Ankara Zirvesi, transatlantik ilişkilerin geleceği için fırsat sunabilir.
Tüm dünya, Ankara NATO Zirvesi’nin kararlarını beklerken, SSCB Varşova Paktı’nın tasfiyesi sonrasında, NATO’ nun misyonunun sona erdiğini iddia etmiştir. Ancak, tam tersine, İttifak yeni değişim için tarihi Londra Zirvesi yenilenerek, bugün 32 üyeli dünyanın en büyük askeri savunma teşkilatı yapısını muhafaza etmiştir. Londra Deklarasyonu, Kasım 1989’ Berlin Duvarı’nın yıkılmasının ardından güvenlik ortamında yaşanan dramatik değişikliklere Müttefik liderlerinin verdiği cevaptı. Soğuk Savaş NATO’sunun dönüşümünün zeminini hazırladı NATO’nun bugün geldiği noktanın temellerini atmıştır. Böylece, Avrupa yeni çağa girmiştir.
Avrupalılar kendi kaderlerini belirleyerek, eski komünist ülkeler, demokrasi liberal ekonomiyi, özgürlüğü seçmişlerdir. Avrupa halkları, barışı, birleşik özgür Avrupa’yı seçmiştir. Sonuç olarak, İttifak uyum sağlamıştır. NATO Ankara’ tarihi dönüşümü başarabilecek yoksa, ABD’nin kuvvetlerinin Avrupa’dan geri çekilmesi yeni belirsizliğe Rusya nükleer çatışmaya sürüklenecek? İran Savaşı Hürmüz Boğazı’ndaki kriz barışçı yollarla çözülemezse, Bosna, Kosova, Libya, 11 Eylül Afganistan örneklerinde olduğu gibi askeri müdahale için Akdeniz Körfez Bölgesine müdahalede bulunur ? NATO Avrupalılaşır ? Tarihteki ittifaklar gibi dağılır ? akademik makale, tarihi dönüm noktasındaki NATO’nun daha büyük değişimi başarması Türkiye’nin stratejik yol haritasını belirlemesi bakımından belki son derece önemli gelişmeler veya çıkmaz sokağın başlangıcı olabileceği tehlikesini tartışmaktadır.
1990 NATO Londra ZirvesiÖncelikle belirtmek gerekir ki; 7-8 Temmuz 2026’ Ankara’ Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde gerçekleştirilecek olan 36. NATO Zirvesi için Türkiye büyük hazırlık yapmış; böylece İttifak’ın yeni meydan okumalardan daha güçlü çıkması yönündeki tercihini siyasi iradesini açıkça ortaya koymuştur.”
Müttefiklerin kritik zamanlamada NATO’ stratejik hedeflere ulaşmak için benimsediği ‘alabildiğinizi almak ancak hep masada kalmak’ kuralı dikkate alındığında, ittifakın güncel iç dış sınamalara göre kendini yeniden şekillendirme beklentisinin öne çıkması sürpriz olmayacaktır.
Ankara’ düzenlenecek NATO Zirvesi, İttifak için özellikle hassas dönemde gerçekleşecek. Ankara Zirvesi, İttifak için aynı zamanda askeri siyasi stres testi görevi görecek.
Beklenen tartışma noktaları arasında Ukrayna İran’a yönelik ortak yaklaşım oluşturma, daha güçlü NATO içinde Avrupa’nın rolünü güçlendirme Genel Sekreter Mark Rutte’nin savunma yatırımlarını sanayi üretimini artırma çağrılarının yer alması beklenmektedir.
NATO Anlaşması’nın müttefik devletlerin ortak savunma stratejilerini belirleyen temel taahhütlerin ötesinde, başarının gerçek ölçütü, NATO’nun baskı altında, geleceğin sürpriz güvenlik tehditleri yeni meydan okumalara karşı stratejik uyum sağlama yeteneğini koruyup koruyamayacağı olacaktır: tehdit algılarını uyumlu hale getirmek, Ukrayna’ya desteği sürdürmek, Güney Doğu kanadını güçlendirmek daha yüksek harcama taahhütlerini konuşlandırılabilir yeteneklere dönüştürmek.[2]
bağlamda masa üzerinde görünen temel argümanlara dikkat edildiğinde, özellikle NATO içindeki yük ımı iş bölümü, ABD’nin katılımı transatlantik ilişkilerin geleceği, Avrupa savaş tarzının evrimi, NATO’nun Avrupalılaşması, Rusya’nın kalıcı tehdidi, Karadeniz güvenliği, NATO 2030’dan çıkarılan dersler ittifakın uzun vadeli stratejik yönü detaylı ele alınması yol haritasında gözlemlenmektedir.
Şüphe yok ki, geçmişteki tartışmalardan çok farklı olarak; İttifak birliği, 2026 yılında iki olayla sarsılmıştır: Birincisi, Trump’ın ABD’nin Grönland’ı kontrol altına alması önerisi; ikincisi ise Avrupalı müttefiklerin ABD-İsrail’in İran’a karşı düzenlediği saldırıları destekleme konusundaki isteksizliği.
itibarla, Ankara’ yapılacak NATO Zirvesi, Avrupalı liderlerin ABD başkanıyla ilişkileri düzeltmek için iki konuda uzlaşmacı teklifler sunmaları için fırsat olabilir. Müttefiklerin Trump’ın tüm taleplerine boyun eğmek anlamına gelmez; müttefik birliğini korurken Avrupalı müttefiklerin kendi ulusal çıkarlarına hizmet edecek yapıcı teklifler sunmak anlamına gelir.
Unutmamak gerekir ki, her NATO Zirvesi, transatlantik birliğin mesajını iletmeyi amaçlar. Ankara’ her zamankinden daha kritik olacak. Liderler, Amerika’yı sürece dahil ederek, daha Avrupai ittifaka doğru kayarak birliği korumalıdır. Birlik, NATO’nun ağırlık merkezidir. Hem caydırıcılığı hem savunmayı destekler.
Nitekim gelişmeler ışığında 9 Nisan’ Washington DC’ Rutte, İttifakın “sağlıksız karşılıklı bağımlılıktan sağlıklı ortaklığa” doğru tarihi yeniden dengelemesini uygulamak için zihniyet değişikliği çağrısında bulunmuştur. değişime rehberlik etmenin yolu; ulusal endüstriyel çabaları koordine etmek geçiş sürecinde Avrupa’ ihtiyaç duyulan ABD kapasitelerini sürdürmek amacıyla ‘NATO Geçiş Planlama Grubu’ oluşturmaktır. adım, alınabilecek yeni tedbirlerden biri olarak öne çıkmaktadır. Peki değişimin arka planında neler öngörülmektedir? ABD askeri kuvvetleri; Avrupa’dan ne kadar geri çekilecek? Aynı zamanda, NATO’nun doğu kanadında son zamanlarda yaşanan insansız hava aracı saldırıları Rusya’nın elektronik karıştırma ilgili olayları, İttifak’ın güvenlik ortamının giderek daha istikrarsız kontrol altına alınması zor hale geldiğini vurgulamıştır.
2025 Lahey Zirvesi Değişen Stratejik Ortamda NATO Yol Haritasının Gizli Kodları2025 Lahey Zirvesi’nde Müttefikler, Avrupa’nın bağımsız savunma yeteneklerini güçlendirmek yük ımını Müttefikler arasında daha adil dengeye kaydırmak için 2035 yılına kadar %5’lik yeni savunma yatırımı taahhüdünde bulundular. nedenle Ankara Zirvesi, siyasi taahhüdün güvenilir şekilde uygulanıp uygulanamayacağının transatlantik sorumlulukların daha dengeli şekilde dağıtılıp dağıtılamayacağının erken testi olacaktır. 2025’te, Ukrayna’ya destek, ABD öncülüğündeki İran saldırılarının sonuçları NATO içindeki Avrupa stratejik sorumluluğunun daha geniş anlamı dahil olmak üzere dizi stratejik konuda Müttefikler arasında derinleşen bölünmelerle karakterize edildi. İç gerilimler, ABD’nin öncelikleri konusunda artan belirsizlik İttifak’ın doğu kanadına yönelik artan baskı, NATO’nun caydırıcılık duruşu uzun vadeli uyumuyla ilgili daha temel soruları gündeme getirmiştir.
ABD Başkanı Donald Trump, Avrupalı NATO müttefiklerine savunma harcamalarına daha fazla ayırmaları yönünde defalarca baskı yaptı dikkatini daha çok Çin Hint-Pasifik bölgesine çevirmesiyle birlikte ABD’nin ittifaktaki rolünü azaltma niyetinin sinyalini vermiştir.
NATO, yük ımına doğru yola girmiştir. Ancak geçiş süreci, Trump’ın öngörülemezliği, stratejik sabırsızlığı intikamcı tavırları nedeniyle her an raydan çıkabilir. İttifak, askeri dengeleme siyasi yıkımın arada yaşandığı tehlikeli durumdadır.
Prensipte, Ankara Zirvesi, konvansiyonel savunmanın kademeli Avrupalaşmasında yeni kilometre taşları belirlemelidir. Pentagon politika şefi Elbridge Colby’nin şubat ayında yaptığı “NATO 3.0” konuşmasında özetlediği gibi genişletilmiş nükleer caydırıcılık kilit konvansiyonel destek unsurlarını sağlamaya devam edecektir.
Polonya Baltık ülkeleri %4’ün üzerinde harcama yaparken; Almanya ise hızla artan savunma bütçesi sayesinde Avrupa’nın en güçlü konvansiyonel orduyu kuracağına söz verdi. Avrupalılar ayrıca NATO’nun üç bölgesel Müşterek Kuvvet Komutanlığının komutasını ABD’li subaylardan devraldı.
Almanların eleştirilerine misilleme olarak, Almanya’dan 5.000 askeri geri çekmeye karar verdi buraya konvansiyonel seyir füzeleri konuşlandırma planlarını rafa kaldırdı – sistem, Avrupalılar kendi derin hassas vuruş yeteneklerini geliştirirken önemli caydırıcılık boşluğunu doldurmayı amaçlıyordu.
Prof. Mesut Hakkı Caşın’ın analizinin tam metnine ulaşmak külliyehaberajansı Dergisi’nin yeni sayısını incelemek ız.
🔍: külliyehaberajansı
