Deniz Çıray Türkay Korkusuz'un "Bursa İklim Değişikliğine Uyum Temalı Fikir Yarışması" için tasarladığı proje, finalist projeler arasında yer.
Proje Raporu:Nefes Adası
Kentler, hızlı nüfus artışı yoğun sanayileşmeyle birlikte iklim değişikliğinin en görünür etkilerini yaşayan mekânlar haline gelmiştir. Bursa özelinde yaz aylarında 40°C’yi bulan sıcaklıklar, artan hava kirliliği kamusal alanlardaki gölge yeşil doku eksikliği, kent yaşamını özellikle yaşlılar, çocuklar, hamileler kronik hastalar gibi hassas gruplar için giderek daha zor hale getirmektedir. Meydanlar, durak çevreleri yaya bekleme alanları gibi günlük yaşamın yoğun geçtiği kamusal mekânlar, sert zeminleri gölgesiz yapısıyla adeta “nefes alamayan” alanlara dönüşmüştür. Nefes Adası, tam ihtiyaçtan yola çıkarak geliştirilmiş; taşınabilir, enerji bağımsız altyapı gerektirmeyen mikro-iklim müdahalesidir.
Kavram Yaklaşım
Proje, iklimlendirmeyi yalnızca teknik mesele olarak değil, insan kent, doğa teknoloji arasında yeniden kurulması gereken ilişki olarak ele. Tarih boyunca insanlar gölgede dinlenmeyi, suyla serinlemeyi kamusal alanda karşılaşmayı doğal hak olarak görmüştür; ancak çağdaş kent, temel ihtiyacı göz ardı ederek kullanıcılarını betonun içinde yalnızlaştırmıştır.
Nefes Adası, geleneksel iklimlendirme ilkelerini günümüzün kent belleğiyle birleştirerek, kentin unutulmuş, atıl veya işlevsiz kalmış boşluklarına geçici ama anlamlı sosyal yüzey kazandırmayı amaçlar. Böylece proje, yalnızca sıcaklığı değil, kamusal hayattaki kopukluğu soğutmayı hedefleyen küçük ama güçlü mimari jest olarak tanımlanabilir.
Nasıl Çalışır
Nefes Adası, güneş panelleriyle kendi enerjisini üreten, tamamen enerji bağımsız sistemdir. Üstteki güneş panellerinin hemen altında yer alan çok katmanlı filtreleme dizisi; ön filtre, HEPA filtre, karbon filtre, fotokatalitik filtre elektrostatik filtreden oluşur. katmanlar birlikte çalışarak çevredeki sıcak kirli havayı emer, filtreler soğuk-temiz hava olarak kullanıcıların bulunduğu oturma alanlarına geri verir. Ünitenin alt kısmında yer alan su deposu, yağmur suyunu toplayarak sisleme yoluyla ek serinletme etkisi sağlar; DC fan motorları pil destekli elektrik sistemi ise tüm döngüyü akıllı sensörler aracılığıyla otomatik olarak yönetir. Modül aynı zamanda dijital ekran üzerinden sıcaklık hava kalitesi gibi çevresel verileri halka açık şekilde arak, kullanıcıda çevresel farkındalık yaratmayı hedefler.
Mekânsal Kurgu Kullanıcı Deneyimi
Modüler katlanabilir yapısı sayesinde Nefes Adası, meydanlardan durak çevrelerine, geçici etkinlik alanlarından park köşelerine kadar her türlü kent boşluğuna uyum sağlayabilir. Ana kule etrafında konumlanan gölgelik elemanlar oturma birimleri, hem bireysel dinlenme hem sosyal etkileşim için alan tanır. Tasarımda hayvan dostu detaylara yer verilmiş, böylece modülün yalnızca insanlar için değil, kentteki tüm canlılar için güvenli mikro-habitat oluşturması amaçlanmıştır. Sonuç olarak ortaya, tek başına oturan yaşlı, oyun oynayan çocuklar, bebek arabasıyla yürüyen aile ya sokak hayvanlarının arada var olabildiği, düşük yoğunluklu ama etkili kamusal sahne çıkar.
Yapısal Teknik Kurgu
Sistem, fiber cam katkılı beton temel üzerine oturan çelik strüktür sistemiyle taşınır. strüktürün üzerine sırasıyla mekanik sistemler yerleştirilir, kompozit kabuk giydirilir, gölgelik elemanlar monte edilir son olarak modül kontrolleri devreye alınır. birleşim sırası, ünitenin hem sahada hızlı kurulabilmesini hem ihtiyaç halinde sökülüp başka noktaya taşınabilmesini mümkün kılar. Uygulama süreci; tasarım prototip üretimi, gerekli malzeme ekipmanların temini, modül parçalarının yerel atölyelerde üretimi montajı, pilot bölgede yerleştirme sistem kurulumu son olarak sistem testleri, veri takibi kullanıcı etkileşiminin sağlanması adımlarından oluşur.
Uygulanabilirlik Ölçeklenebilirlik
Nefes Adası’nın maliyet yapısı, uygulanabilirlik sürdürülebilirlik göz önünde bulundurularak beş ana kalemde planlanmıştır: yapısal sistem, hava temizleme sistemi, enerji sistemi, su toplama sistemi üretim, montaj lojistik. Yerli üretim altyapısıyla kısa sürede üretilebilen sahada kolayca kurulabilen sistem, düşük maliyeti, modüler tasarımı farklı kent alanlarına uyarlanabilirliği sayesinde tek uygulamayla sınırlı kalmayıp, kentin farklı noktalarına ölçeklenerek yaygınlaştırılabilecek prototip niteliği taşımaktadır. yönüyle Nefes Adası, yalnızca
Bursa için değil, benzer iklim baskıları yaşayan kentler için uygulanabilir model sunmaktadır.
