Tayvan, ABD’den sipariş ettiği F-16 Block 70 savaş uçaklarından ilk ikisini teslim.
Tayvan, ABD’den sipariş ettiği 66 adet yeni üretim F-16 Block 70 savaş uçağının ilk ikisini teslim. İlk iki uçak, 2 Ekim 2026’ Tayvan’ın doğusundaki Taitung kentinde bulunan Chihhang Hava Üssü’ne. Teslimat, 2019’ başlayan yaklaşık 8 milyar dolarlık programda yıllardır yaşanan gecikmelerin ardından gerçekleşti.
Tayvan’ın teslim aldığı uçakların kuyruk numaraları 6727 6728 olarak açıklandı. Uçaklar ABD’den Tayvan’a intikal sırasında Hawaii Guam üzerinden. Tayvan Savunma Bakanı Wellington Koo, ilk iki uçağın ardından başka F-16’lerin kısa süre içerisinde ülkeye ulaşacağını belirtti.
(Görsel: Reuters)Siparişin geçmişi 2019’a uzanıyor
Tayvan’ın yeni F-16’lara yönelik programı, ABD yönetiminin Ağustos 2019’ 66 adet yeni F-16C/D Block 70 satışını yaklaşık 8 milyar dolar değerle onaylamasıyla başladı.
Tayvan daha önce F-35B tedarikini değerlendirmişti. Ancak F-35B’nin daha yüksek tedarik işletme maliyetleri Tayvan’ın mevcut F-16 altyapısı pilotlarının yeni uçaklara daha kolay geçiş yapabilecek olması gibi faktörlerin ardından Taipei, F-16 Block 70 üzerinde karar kıldı. Program, Tayvan’ın “Peace Phoenix Soaring” projesi kapsamında yürütüldü 2020-2026 döneminde toplam 247,2 milyar Tayvan doları, yani yaklaşık 8 milyar dolar harcama öngörüldü.
Yeni uçakların tamamının teslim edilmesiyle Tayvan’ın F-16 filosunun büyüklüğü 200’ün üzerine çıkacak. Bunun yanında Tayvan, mevcut F-16A/B Block 20 filosundaki 140 uçağı daha önce F-16V standardına yükseltmişti. modernizasyon programı Aralık 2023’te tamamlandı.
(Görsel: Reuters)İlk teslimatlar neden gecikti?
Programın başlangıcında teslimatların daha erken başlaması planlanıyordu. Ancak COVID-19 salgınının tedarik zincirleri üzerindeki etkisi ilk gecikmelerden birine yol. 2023’te Tayvan Savunma Bakanlığı, ilk iki F-16’nın teslimatının başlangıçta planlanandan yaklaşık yıl sonraya kaldığını açıklamış gecikmede pandemiyi gerekçe göstermişti.
Sonraki süreçte sorunlar yalnızca pandemi kaynaklı tedarik problemleriyle sınırlı kalmadı. F-16 üretim hattının taşınması yeniden faaliyete geçirilmesi, küresel tedarik zincirindeki aksaklıklar üretim takvimindeki değişiklikler teslimat programını daha ileriye.
Tayvan Hava Kuvvetleri Eylül 2024’te yaptığı açıklamada, bazı tedarikçilerin teslimat takvimlerindeki gecikmelerin ABD’deki montaj sürecinin yeniden düzenlenmesinin ilk uçağın üretim takvimini etkilediğini bildirmişti. dönemde ilk uçağın 2024’ün üçüncü çeyreğinde fabrikadan çıkması beklenirken takvim dördüncü çeyreğe kaydırılmıştı.
Programdaki gecikmenin önemli unsurlarından biri uçağın Tayvan için özel olarak yapılandırılması. Tayvan Savunma Bakanlığı Mart 2026’ yaptığı açıklamada, Block 70’in Tayvan için yeni konfigürasyon olması nedeniyle uçaktaki sistemler, kablolama yazılımlar arasındaki uyumluluğun kapsamlı uçuş testleriyle ayarlanması gerektiğini belirtti. Testlerden elde edilen sonuçların üretim hattına geri aktarılması gerekli değişikliklerin yapılması sürecin uzamasına neden.
(Görsel: Reuters)Tayvan Savunma Bakanlığı aynı açıklamada Lockheed Martin’in üretimi hızlandırmak amacıyla yüzlerce çalışan görevlendirdiğini iki vardiya halinde çalıştığını bildirdi. Mart sonunda 66 uçaktan 59’unun üretim hattında montaj veya modifikasyon aşamasında olduğu açıklanmıştı.
Böylece programda yalnızca uçakların fiziksel olarak üretilmesi değil, üretim sonrası test, yazılım sistem entegrasyonu teslimat takviminin kritik parçaları haline geldi.
Gecikme için finansal tazminat yok
Teslimat sürecindeki gecikmeler nedeniyle Tayvan ABD arasında telafi mekanizmaları gündeme geldi. Ancak Tayvan Savunma Bakanı Koo’nun açıklamasına göre mevcut sözleşmede gecikme nedeniyle finansal ceza veya doğrudan parasal tazminat öngören hüküm bulunmuyor.
Bunun yerine teknik destek, yedek parça garanti süresinin uzatılması gibi telafi seçeneklerinin değerlendirildiği bildirildi. Tayvan tarafı ABD arasında konuda görüşmelerin sürdüğü açıklandı.
İlgili Olarak
Tayvan F-16 Block 70 savaş uçaklarını teslim alıyor
Defence Turk Yayın Koordinatörü. Türk savunma sanayii özelinde savunma güvenlik teknolojileri / politikaları araştırmacısı.
