- Uzay koşullarında sağlık, Dünya’daki uygulamalardan oldukça farklı dinamikler gerektiriyor.
- Uzayda acil sağlık hizmetleri için ‘yerinde tam tedavi’ stratejileri geliştiriliyor.
- Uzay tıbbı, sağlık sorunlarına yönelik yeni araştırmaları çözümleri beraberinde getiriyor.
- Kanama gibi basit sağlık sorunları uzayda farklı komplikasyonlar yaratabiliyor.
- Telemedicine Tele-Surgery gibi yöntemler, uzay tıbbında giderek önem kazanıyor.
“Uzay yepyeni kurallar silsilesini mutlak kılar; Dünya koşullarına göre alışageldiğimiz her refleks, orada yeniden kurallar belirler kendine… Tahliye etmeniz söz konusu olamadığında yaralınızı veya hastanızı olduğu yerde tedavi edebilmenin olanaklarını araştırmak zorunda kalırsınız.”
yanda çağın tüm sıkıntıları gündelik yaşamını sürdürmeye çabalayan insanoğlu, beri yanda kaotik dinamiğinin acımasızlığında; savaşlar, kıtlıklar, doğa olaylar, afetler.
yanda uzay açılımları…
Ölüm-kalım savaşı hiç durmuyor…
Sonu olmayan mücadele… Hep süregidiyor…
Daha dünyevi sorunları halledemeden, uzayda yeni yaşamın arayışları gündemimizi dolduruyor. Uzayda insan sağlığı için dertleniyor kimileri. Uzaydaki insanın sağlığını korumayı, hastalıklarının tanısını nasıl tedavi edebileceklerini düşünüyorlar. Sanki yeryüzündeki sağlık sorunlarımızı çözebilmiş gibi uzayda olası insan bedeni psikolojisini kondisyonel olarak daha fazla nasıl güçlendirebiliriz? diye kaygılanıyorlar. Sadece olası savaş veya çatışma için değil, uzayın insanoğluna sunduğu radyasyon, yerçekimsizlik, görme sorunları, kas kemik hasarı gibi onlarca zorluklara yönelik bambaşka fizyolojik dinamikler sunuyor.
Bambaşka paradigmanın içinde her şeyi yeniden kurgulamanız gereken yeni etkileşim alanı çıkıyor karşımıza. Dünya koşullarındaki çevrenin birçok yönden değiştiğini, özellikle bireysel kitlesel yaralanma olgularına yönelik stratejilerin uzay boylamında çoğu zaman geçerliliğini yitirdiğini görüyoruz. Acil cerrahi ihtiyacı doğduğu durumlarda dünyada doğrudan uygulanan canlandırma kanama durdurma gibi tıbbi uygulamaların biçim değiştirmek zorunda olduğu gerçeği karşılaşıyoruz. Basit kanama dahi akan kanın yerçekimsiz ortamda asılı kalarak pıhtı habbeciklerine dönüştüğü ortamdaki personelin solunumu için tehdit oluşturabileceğini artık biliyoruz. nedenle uzay koşullarında özel oluşturulmuş ortamlarda kanama durdurucu ajanların kullanımı üzerine çeşitli araştırmalar gerçekleştirilmektedir.
Uzayda kalıcı yerleşim kurulmadığı sürece sadece geçici görevlendirilen personelin hastalanma yaralanmalarına yönelik tıbbi hizmet stratejileri geliştirilmektedir. Gündelik yaşamda dünyada yaygın uygulandığı hâliyle ‘Stay & Play’, ‘Scoop & Run’ veya ‘Save+R’ stratejilerinin yerini ‘yerinde tam tedavi’ almak zorunda kalmıştır. Tahliye etmeniz söz konusu olamadığında yaralınızı veya hastanızı olduğu yerde tedavi edebilmenin olanaklarını araştırmak zorunda kalırsınız. Uzay tıbbında günümüzde izlenen politika budur. Yerinde tedavi son 20 yıl içinde üzerinde yoğun çalışmaların yapıldığı ‘Telemedicine’, ‘Tele-Surgery’ yaklaşımlarını ortaya çıkartmıştır.
📖 Makalenin tamamını okumak 🔍
