Artı Gerçek- Kürt PEN Merkezi tarafından 6-7 Kasım 2026 tarihlerinde Diyarbakır’ düzenlenen 'Edebiyat Barış' uluslararası konferansının sonuç bildirgesi yayımlandı.
PEN International Başkanı Burhan Sönmez’in öncülüğünde, uluslararası başkan yardımcıları, daimi komite başkanları, yazarlar, akademisyenler sivil toplum temsilcilerinin katıldığı konferansta, Türkiye’ bölgede kalıcı barışın koşulları ele alındı.
'GERÇEK BİR UZLAŞMA DİYALOG, TANIMA, ONUR TAM EŞİTLİK TEMELİNDE MÜMKÜN''Diyarbakır Bildirgesi' başlığıyla yayımlanan metinde, gerçek, meşru kalıcı barışın silahlı boyunduruk, temel haklardan mahrum bırakma veya zorla susturma üzerine inşa edilemeyeceği belirtildi.
Gerçek uzlaşmanın ancak samimi sürekli diyalog, karşılıklı tanıma, onur tam eşitlik temelinde mümkün olabileceği ifade edildi.
Bildirgede, barış çağrılarının yöndeki girişimlerin olumlu gerekli olduğu ancak kalıcı barış için kültürel dilsel hakların tanınması özgürlük ortamının oluşturulması gerektiği kaydedildi.
Barışın yalnızca silahların bırakılması veya çatışmaların sona ermesi anlamına gelmediği belirtilen bildirgede, toplumsal eşitliğin yanı sıra siyasi, sosyal, ekonomik, kültürel insani hakların güvence altına alınması gerektiği vurgulandı.
'KÜRT KİMLİĞİ, DİLİ, KÜLTÜRÜ ANAYASAL GÜVENCEYE ALINMALI'Bildirgenin önemli başlıklarından biri Kürtlerin kimlik, dil kültürel hakları.
Aynı ülke toplumda birlikte yaşamanın eşit haklar, fırsatlar özgür diyalog temelinde gerçekleşmesi gerektiği belirtilen metinde, Kürt halkının kimliğinin, dilinin kültürünün anayasal olarak tanınması istendi.
'ANADİLDE EĞİTİM HAKKI, KÜRTÇENİN RESMİ KULLANIMI YASAL GÜVENCEYE ALINMALI'Ayrıca anadilinde eğitim hakkının Kürtçenin resmî kullanımının yasal güvence altına alınması çağrısında bulunuldu.
Toplumsal eşitliğin, hiç kimsenin kendi kültürel haklarından veya kimliğinden vazgeçmeye zorlanmadığı ortamda mümkün olabileceği ifade edilen bildirgede, başka kimliğe asimilasyonun kabul edilemeyeceği kaydedildi.
Kalıcı barış için karşılıklı güvenin hakların hukuk devleti ilkeleri çerçevesinde güvence altına alınması gerektiği belirtildi.
'YAZARLAR, GAZETECİLER, SİYASİ TUTUKLULAR SERBEST BIRAKILMALI'Bildirgede ifade özgürlüğüne geniş yer verildi. Konferans salonundaki boş sandalyenin, düşünce kişi özgürlüğüne yönelik devam eden ihlalleri hatırlattığı belirtildi.
PEN International Kürt PEN Merkezi, cezaevlerinde bulunan tüm yazarların, gazetecilerin siyasi tutukluların derhâl koşulsuz serbest bırakılması çağrısında bulundu.
Eleştirel düşünenlerin yazarların cezaevinde tutulduğu ortamda hiçbir barış girişiminin etik demokratik meşruiyet iddiasında bulunamayacağı ifade edildi.
Edebiyatın toplumsal barışın inşasındaki rolüne dikkat çekilen bildirgede, geleneksel siyasetin güç ilişkileri taktik hesaplar nedeniyle tıkandığı noktalarda edebiyatın insan vicdanına seslendiği belirtildi.
Yazarların PEN temsilcilerinin, kalemlerini bölünme şovenizmin hizmetine sunmayacakları, hakikat, adalet evrensel kardeşlik için kullanacakları ifade edildi.
DEVLET SİYASİ LİDELERE ÇAĞRIBildirgenin sonuç bölümünde, PEN International’ın uluslararası dayanışmasına dikkat çekilerek devlet yetkilileri siyasi liderlere çağrıda bulunuldu.
Kalıcı barışın sağlanması için eşitlik hukuk devleti ilkelerine dayanan samimi sistematik diyaloğun benimsenmesi gerektiği belirtildi.
Ayrıca sivil toplum kuruluşları tüm toplumsal aktörler, gerçek, meşru kalıcı barışın hayata geçirilmesine yönelik çabalara katılmaya davet edildi.
