Kayyım uygulaması, son yıllarda belediyelerden medya kuruluşlarına kadar geniş alana yayıldı. Geçmişi daha eskiye dayansa iktidarın kayyım politikası, özellikle son yıllarda yerel yönetimlerin ardından medya kurumlarını hedef.
Son olarak Sözcü TV Sözcü.tr’ye kayyım atanmasıyla birlikte “sarı öküz” tartışması yeniden gündeme geldi. İlk müdahalelerde ses çıkarılmadığına yönelik eleştiriler “Sarı öküzü vermeyecektik” sözleri kez daha tartışılırken, kayyım uygulamasının geçmişteki örneklerini hatırlayalım.
OHAL dönemiyle başladı
Belediyelere kayyım atanmasının yasal zemini, 15 Temmuz 2016 darbe girişiminin ardından ilan edilen OHAL döneminde oluşturuldu. 1 Eylül 2016’ çıkarılan 674 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) 5393 sayılı Belediye Kanunu’nda değişikliğe gidildi. Düzenlemeyle “terör” suçları gerekçe gösterilerek görevden uzaklaştırılan belediye başkanlarının yerine İçişleri Bakanlığı tarafından kayyım atanmasının önü açıldı.
Düzenlemenin ardından 11 Eylül 2016’ ilk büyük kayyım operasyonu gerçekleştirildi. Aralarında Diyarbakır, Batman, Şırnak, Hakkari, Van, Mardin Siirt’in bulunduğu çok sayıda kentte belediye başkanları görevden uzaklaştırıldı. Demokratik Bölgeler Partili (DBP) belediyelere yönelik operasyonlarda seçilmiş belediye eş başkanlarının yerine vali kaymakamlar kayyım olarak atandı.
İlerleyen aylarda uygulama il büyükşehir belediyelerinin yanı sıra ilçe belde belediyelerine yayıldı. Çok sayıda belediye eş başkanı gözaltına alındı, tutuklandı veya görevden uzaklaştırıldı.
Kürtlerin iradesine kayyım devam ediyor
31 Mart 2019 yerel seçimlerinde HDP’nin kazandığı belediyelere yönelik kayyım uygulaması seçimlerin ardından yeniden başladı. 19 Ağustos 2019’ Diyarbakır, Mardin, Van büyükşehir belediyelerine eş zamanlı operasyon düzenlendi. Seçilmiş belediye başkanları görevden uzaklaştırılırken, üç büyükşehir belediyesinin yönetimine valiler kayyım olarak atandı.
tarihten sonra kayyımlar ilçe belediyelerine yayıldı. Diyarbakır’ın Bismil, Kayapınar, Karaz, Van’ın Ercîş Sarav, Mardin’in Nusaybin, Şırnak Cizre, Erzurum Karayazı Hakkari’nin bazı ilçe belediyelerine kayyım atandı.
2020 yılında kayyım atamaları sürdü. Batman, Siirt, Iğdır, Bitlis, Ağrı Diyarbakır’daki bazı belediyelerde seçilmiş başkanların görevden alınmasıyla yeni kayyımlar atandı. Böylece kayyım uygulaması, tek seferlik OHAL tedbiri olmaktan çıkarak yerel yönetimlerde tekrar eden yönetim biçimine dönüştü.
CHP’nin kayyım raporunda 2019 yılı için 38, 2020 yılı için 16, 2021 yılı için ise 1 atama kaydedildi. Rapora göre 2016-2024 döneminde toplam 154 kayyım ataması yapıldı.
2024: CHP’li belediyelere kayyım atandı
31 Mart 2024 yerel seçimlerinin ardından kayyım uygulaması yeniden gündeme geldi. dönemde yalnızca DEM Parti’nin kazandığı belediyeler değil, CHP’nin kazandığı belediyeler kayyım müdahalelerinin hedefi.
İlk olarak 3 Haziran 2024’te Hakkari Belediye Eşbaşkanı Mehmet Sıddık Akış görevden uzaklaştırıldı yerine Hakkâri Valisi kayyım olarak görevlendirildi. Ardından 31 Ekim 2024’te İstanbul’un Esenyurt ilçesinde CHP’li Belediye Başkanı Ahmet Özer görevden uzaklaştırılarak yerine kayyım atandı.
4 Kasım 2024’te Mardin Büyükşehir Belediyesi, Batman Belediyesi Halfeti Belediyesi kayyım yönetimine devredildi. 22 Kasım’ Tunceli Belediyesi CHP’li Pulur Belediyesi, 29 Kasım’ ise Van’ın Bahçesaray Belediyesi, Kars’ın Kağızman Siirt Belediyesi için kayyım kararı alındı.
2025 yılında uygulama devam etti:
* 13 Ocak 2025: Mersin’in Akdeniz Belediyesi’ne kayyım atandı.
* 15 Şubat 2025: Van Büyükşehir Belediye Eşbaşkanı Abdullah Zeydan görevden uzaklaştırılarak belediyeye kayyım atandı.
* 24 Şubat 2025: Kars Kağızman Belediyesine kayyım atandı.
* 23 Mart 2025: İstanbul’un Şişli Belediyesi’ne kayyım atandı.
Böylece 2024 yerel seçimlerinden 23 Mart 2025’e kadar 13 belediyeye kayyım atanmış. belediyelerin 10’u DEM Parti, 3’ü CHP tarafından kazanılmıştı.
Medyaya kayyım
Belediyelerde yıllardır uygulanan kayyım politikası, 2016 yılından itibaren medya kuruluşlarının yönetimlerine yönelik kararlarla yeni boyut kazandı. Farklı adli soruşturmalar kapsamında televizyon kanalları medya şirketlerinin yönetimleri TMSF’ye devredildi.
Belediyelere yönelik kayyım uygulamasının yanı sıra 2016 yılında OHAL kapsamında çıkarılan KHK’lerle çok sayıda medya kuruluşu kapatıldı. Özellikle muhalif yayınlarıyla bilinen, Kürt sorunu, emek mücadelesi toplumsal gelişmelere ilişkin haberleriyle öne çıkan televizyon kanalları hedef alındı.
İMC TV, Hayatın Sesi, TV10 kapatıldı
29 Eylül 2016’ yayımlanan 668 sayılı KHK kapsamında 12 televizyon kanalı 11 radyonun yayınlarının sonlandırılmasına karar verildi. Kapatılan televizyon kanalları arasında İMC TV, Hayatın Sesi TV, TV10, Özgür Gün TV, Jiyan TV, Azadi TV, Denge TV, Van TV, Van Genç TV, Mezopotamya TV, Birlik Medya TV Zarok TV yer.
Kararın ardından 28 Eylül gecesi çok sayıda kanalın Türksat üzerinden yayını kesildi. 29 Eylül’ Yön Radyo’nun yayını durdurulurken, 30 Eylül’ İMC TV’nin yayını kesildi. Hayatın Sesi TV İMC TV’nin internet sitelerine erişim engeli getirildi.
4 Ekim 2016’ ise polis RTÜK ekipleri İMC TV, Hayatın Sesi TV TV10’un İstanbul’daki merkezlerine baskın düzenledi. Yayınlar canlı yayın sırasında kesilirken televizyonların stüdyoları, reji odaları çalışma alanları mühürlendi. Hayatın Sesi TV’nin internet üzerinden sürdürdüğü yayın engellendi.
Kapatılan kanalların yalnızca yayın faaliyetleri durdurulmadı. Kurumların teknik ekipmanları, demirbaşları mal varlıklarına el konuldu. İMC TV’nin yayın ekipmanlarının mülklerinin TRT’ye devredilmesi için işlem başlatıldığı duyuruldu. KHK kapsamında kapatılan medya kuruluşlarının varlıkları ise satış amacıyla TMSF’ye devredildi.
2017 yılında TMSF, aralarında İMC TV, TV10, Jiyan TV Azadi TV’nin bulunduğu kapatılmış medya kuruluşlarının yayın lisanslarını demirbaşlarını satışa çıkardı. Böylece kanalların yayın faaliyetlerinin sona erdirilmesinin ardından kurumların teknik ekonomik varlıkları tasfiye sürecine sokuldu.
Medya alanındaki kayyım uygulaması 2025 yılında tekrar devreye sokuldu. örneklerden ilki Flash TV. Kanal, ortaklar arasındaki yönetim anlaşmazlığı nedeniyle 16 Mart 2022’ kayyım yönetimine geçmişti. Ancak 2025 yılında kanalın sahibi Erkan Kork hakkında yürütülen yasa dışı bahis soruşturması kapsamında yeniden TMSF yönetimine devredildi. Kanal daha sonra satışa çıkarıldı 2026 yılında Safe Media’ya satıldı.
2025 yılında medya kuruluşlarına yönelik kayyım uygulamaları ise şöyle;
11 Ağustos 2025 – EkoTürk TV: Papara soruşturması kapsamında kanalın yönetimi TMSF’ye devredildi.
10 Eylül 2025 – Kanal V’ye Antalya Büyükşehir Belediyesi soruşturması kapsamında kayyım atandı.
11 Eylül 2025 – Can Holding bünyesindeki medya kuruluşları: Can Holding’e yönelik soruşturma kapsamında Habertürk, Show TV, Bloomberg HT, HT Spor, Show Max Show Türk’ün aralarında bulunduğu medya kuruluşlarının yönetimi TMSF’ye geçti. Holding bünyesindeki 121 şirket hakkında kayyım kararı verildi.
24 Ekim 2025 – TELE1: Kanalın Genel Yayın Yönetmeni Merdan Yanardağ’ın casusluk soruşturması kapsamında gözaltına alınmasının ardından TELE1’in sahibi ABC Radyo Televizyon Dijital Yayıncılık AŞ’nin yönetimi TMSF’ye devredildi. Yanardağ tutuklanırken kanal çalışanları toplu istifa. Ayrılan gazeteciler daha sonra TELE2 Haber adıyla yeni yayın platformu kurdu.
16 Aralık 2025 – GAİN Medya’ya kayyım atandı.
Halk Sözcü TV'ye kayyım
2026 yılında medya kuruluşlarına yönelik kayyım kararları devam.
14 Ekim 2026 – Halk TV: Kanalın Yönetim Kurulu Başkanı Cafer Mahiroğlu hakkında yürütülen soruşturma kapsamında şirketlerin yönetimine TMSF kayyım olarak atandı. Polis ekipleri kanalın İstanbul’daki binasında arama yaparken canlı yayın durduruldu kanal bant yayına geçti.
17 Kasım 2026 – Sözcü TV Sözcü.tr: Sözcü Medya Grubu’nun İstanbul’daki binasına sabah saat 04.20 sıralarında polis operasyonu düzenlendi. Televizyon binasında arama yapılırken bazı yöneticiler hakkında gözaltı kararı verildi. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, soruşturma kapsamında Mega Ajans Reklamcılık Ticaret AŞ’ye TMSF’nin kayyım olarak atanmasına karar verildiğini açıkladı. kayyım kararının Sözcü TV Sözcü.tr’yi kapsadığı, Sözcü, Tavır Korkusuz gazetelerinin ise karar dışında olduğu bildirildi.
15 Temmuz sonrası 151 kuruluşunun varlıkları TMSF'ye devredildi
TMSF, 22 Temmuz 1983'te Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası bünyesinde tasarruf mevduatını sigorta etmek amacıyla kuruldu. 1994 ekonomik krizinin ardından fonun yetkileri genişletildi. 2003 yılında özerk statüye kavuştu.
15 Temmuz 2016 darbe girişiminin ardından çıkarılan kanun hükmünde kararnamelerle TMSF'ye şirketlerin yönetimi tasfiyesine ilişkin yeni görev yetkiler verildi.
TMSF'nin resmi verilerine göre, 2016 yılında çıkarılan kanun hükmünde kararnameler kapsamında 177 medya kuruluşu kapatıldı. Bunlardan 26'sı hakkındaki kapatma kararı daha sonra kaldırılırken 151 medya kuruluşunun varlıkları satış amacıyla TMSF'ye devredildi.
kuruluşların dağılımı şöyle:
- 34 televizyon kanalı
- 38 radyo istasyonu
- 73 gazete, dergi matbaa
- 6 haber ajansı
TMSF, söz konusu varlıklardan 31 Aralık 2024 itibarıyla 44,12 milyon TL net gelir elde edildiğini açıkladı.
Kaynaklar: Türkiye Gazeteciler Sendikası, Oksijen, İlke TV,.
16 gazeteci cezaevinde: “Gazetecilik suç değildir”
Kayyım uygulamalarının yanı sıra gazetecilere yönelik tutuklamalar basın özgürlüğüne yönelik baskının parçası olarak sürüyor. Yazdıkları söyledikleri nedeniyle gazeteciler tutuklanırken, aralarında İsmail Arı, Murat Ağırel, Merdan Yanardağ Tuğba Tekerek’in bulunduğu 16 gazeteci cezaevinde tutuluyor. Açıklamada, gazetecilerin tutuklanmasının toplumun haber alma hakkını demokrasiyi hedef aldığı belirtilerek tüm tutuklu hükümlü gazetecilerin serbest bırakılması çağrısı yapıldı.
Aralarında İsmail Arı, Murat Ağırel, Merdan Yanardağ Tuğba Tekerek’in bulunduğu 16 gazetecinin yer aldığı listede, farklı medya kuruluşlarından gazeteci, yazar editörler bulunuyor. Türkiye Gazeteciler Sendikası'nın verilerine göre tutuklu bulunan gazetecilerin listesi şekilde:
Ali Ünal – Zaman Gazetesi, yazar
Erdal Süsem – Eylül Sanat Edebiyat Dergisi, editör
Erol Zavar – Odak Dergisi, sahibi yazı işleri müdürü
Hasan Güraksu – Gür Haber, sahibi imtiyaz sahibi
Hatice Duman – Atılım Gazetesi, sahibi yazı işleri müdürü
İsmail Arı – BirGün Gazetesi, muhabir
Mehmet Baransu – Taraf Gazetesi, yazar
Merdan Yanardağ – TELE1, genel yayın yönetmeni
Murat Ağırel – Cumhuriyet Gazetesi, gazeteci
Mustafa Balcı – Sözcü Gazetesi, editör
Mustafa Gök – Ekmek Adalet Dergisi, Ankara temsilcisi
Nadiye Gürbüz – ETHA, gazeteci
Sami Tunca – Mücadele Birliği Dergisi, yazı işleri müdürü
Selahattin Günday – Serbest gazeteci
Şaban Sevinç – Serbest gazeteci
Tuğba Tekerek – Serbest gazeteci