YUSUF YAVUZ / AÇIK GAZETE – Antalya’ yaman çelişki: yanda sivil toplumun, gönüllü yaşam savunucularının meslek odalarının işini yapmaya soyunan kamu kurumları, yanda ise kamu kurumlarının aldığı, çevre üzerinde geri dönüşü mümkün olmayan tahribatlara yol açabilecek kararları yargıya taşıyarak kıyıları korumaya çalışan vatandaşlar…
Antalya’ yanda koruma altındaki sahilde otel projelerine onay verilirken, yandan ise Valilik himayesinde denizlerin korunması için COP31 öncesi ‘Mavi Akdeniz İnisiyatifi’ kuruldu. Nesli tehlike altındaki deniz canlılarının yaşam alanı olan Gazipaşa Koru sahilinde, 4 ayrı otel projesi için verilen ÇED Gerekli Değildir kararları üzerine Antalya Valiliği’ne karşı açılan davalarda yargı birer birer kararları iptal ediyor. Geçtiğimiz Mart ayında Antalya 1. İdare Mahkemesi Koru sahilindeki 700 yataklı otel projesiyle ilgili iptal kararı vermişti. Son olarak aynı sahilde bulunan aynı firmaya ait 700 yataklı başka otel projesi turizmci Adil Üstündağ’a ait 194 yatak kapasiteli otel projesi için iptal kararı verildi. Valilik himayesinde kurulan Mavi Akdeniz İnisiyatifi; sivil toplum örgütleri, çevre platformları vatandaşların gönüllü olarak yürüttüğü etkinliklerle boy göstermeye başlarken, vatandaşlar ise idarenin aldığı kararlara karşı sahilleri korumak için hukuk mücadelesi veriyor.
Antalya’nın Gazipaşa ilçesinin doğu kesiminde yer alan Koru Sahili, yaklaşık 2 kilometrelik uzunluğa sahip. Adını geçmişte burada bulunan fidanlıktan alan Koru Sahili’ndeki TOKİ Hazineye ait arazilerin önemli kısmı AHES Gayrimenkul şirketine tahsis edilmişti. Turizm amaçlı üst kullanım hakkı birlikte devredilen arazi üzerinde İstanbul merkezli AHES GYO firmasına bağlı üç ayrı şirket üzerinden otel projesi geliştirildi.
GAZİPAŞA’ 2 KM’LİK SAHİLE 2100 YATAKLI OTEL
Toplam 3 ayrı üniteden oluşan otel projelerinin her biri 700 yatak kapasitesinden oluşuyordu. İlçe halkının kullandığı küçük sahilde, neredeyse kasaba nüfusu kadar yeni yoğunluk getirecek olan toplamda 2100 yatak kapasitesine sahip otel projesinin yapılacak olması ilçe halkının önemli kısmında tepkiyle karşılandı.
SAHİL, NESLİ TEHLİKE ALTINDAKİ DENİZ CANLILARI İÇİN YAŞAM ALANI
Doğal sit alanı niteliğindeki Koru Sahili, karasal denizel habitat açısından önemli biyolojik çeşitliliğe ev sahipliği yapıyordu. Akdeniz fokları (Monachus monachus) Akdeniz deniz kaplumbağaları (Caretta careta) gibi nesli küresel ölçekte tehlike altında olan deniz canlıları nesli tehlike altında bulunan toplam 19 canlı türü için sahil çevresi üreme yaşam alanı işlevi görüyordu. Koru sahili yalnızca insanların nefeslenme alanı olarak değil, deniz canlıları için önemli habitat alanıydı. Yapılan çalışmalarda, bölgede ortalama 250 ila 300 arasında deniz kaplumbağalarına ait yuva bulunduğu tespit edildi.
KÜÇÜCÜK SAHİLDE 4 AYRI OTEL İÇİN ÇED KARARLARI VERİLDİ
Kıyı akiferleri açısından önemli bölge olan sahilde Antalya Valiliği (Çevre, Şehircilik İklim Değişikliği İl Müdürlüğü) tarafından 2025 yılı içinde ardı ardına toplam dört otel projesi için ‘ÇED Gerekli Değildir kararları verildi. İlçedeki kıyı alanlarında yürütülen imar çalışmalarını uzun süredir yakından takip eden Mimarlar Odası Antalya Şubesi Gazipaşa’ yaşayan vatandaşlar, Koru sahilindeki otel projelerine verilen ÇED kararlarının iptali için dava.
DAVACILARI HAKLI BULAN MAHKEMEDEN ART ARDA İPTAL KARARLARI
Açılan davalara bakan Antalya 1. İdare Mahkemesi, geçtiğimiz Mart ayında AHES grubu bünyesindeki Çağrankaya Turizm AŞ tarafından yapılmak istenen 700 yatak kapasiteli otel projesiyle ilgili ÇED kararını hukuka aykırı bularak iptal etmişti.
AHES GYO ÜSTÜNDAĞ’IN OTEL PROJELERİ HAKKINDA İPTAL KARARI
Mahkeme, AHES GYO bünyesindeki 700 yataklı otel projesi için verilen ÇED kararı aynı sahilde turizmci Adil Üstündağ tarafından kendisine ait arazide inşa edilmek istenen 194 yatak kapasiteli otel projesinin ÇED kararını iptal. Böylece Koru sahilindeki toplam 4 otel projesinden 2’ü için verilen ÇED kararları iptal edilmiş. Aynı nitelikte olan projeyle ilgili yargı sürecinden benzer yönde kararın çıkması bekleniyor.
DAVACILAR BÜTÜNCÜL DEĞERLENDİRME İSTEDİ
Antalya Valiliği’ne karşı iptal davası açan davacılar, otel projeleri için verilen ÇED Gerekli Değildir kararlarının hukuka aykırı olduğunu öne sürmüştü. Otel inşa edilmek istenen sahilin sit alanı niteliğinde olduğunu belirten davacılar, projelerle ilgili kurum görüşlerinde eksiklikler bulunduğuna dikkat çekerek alanda bütüncül değerlendirme yapılmasının zorunlu olduğunu savunmuşlardı. Toplam 2100 yatak kapasitesinin 3 parçaya bölünerek ÇED kapsamının daraltılması formaliteye indirgenmesini amaçlayan uygulamada, projeler için hazırlanan ÇED raporlarında korunan alan niteliğindeki sahilin doğal yaşam için taşıdığı işlevler yok sayılmıştı.
VALİLİK İŞLEMİN HUKUKA UYGUN OLDUĞUNU SAVUNDU
Davalı idare olan Antalya Valiliği ise Mahkemeye sunduğu savunmada, söz konusu proje alanının imar planında turizm günübirlik alan olarak ayrılmış olduğu görüşünü savundu. Valilik savunmasında, ilgili yönetmelik mevzuat kapsamında projeyle ilgili gerekli inceleme değerlendirmelerin yapıldığı, tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu savunularak davanın reddi talep edildi. Davacıları haklı bulan Antalya 1. İdare Mahkemesi, AHES GYO Adil Üstündağ’a ait Yeşilyurt İnş. AŞ firması tarafından yapılmak istenen otel projeleriyle ilgili ÇED Gerekli Değildir kararlarını hukuka aykırı bularak iptal.
SAHİL ÇEVRESİ NESLİ TEHLİKE ALTINDAKİ 19 TÜR İÇİN YAŞAM ALANI
Mahkemenin iptal kararında, Koru sahilinde yapılmak istenen otel projelerinin biyoloji, çevre, tarım, kıyı, hidrojeoloji jeoloji gibi başlıklar altında hazırlanan bilirkişi raporuna atıflara yer verildi. Alanın denizel karasal habitat çeşitliliği açısında Önemli Doğa Alanı kriterlerine uyduğu vurgulanan iptal kararında, “Habitatlara bağlı, küresel ulusal ölçekte nesli tehlikede türlerin yaşam üreme alanlarını barındırması: Alan çevresinde küresel ölçekte 8, ulusal ölçekte 11 yüksek risk sınıfında türün bulunuyor olması, Alanın, ülkemiz sularında Doğu Akdeniz’in en büyük Akdeniz’e endemik memeli türü olan Akdeniz Foku popülasyonunun üreme yaşam alanı olması, Alan çevresinde yer alan kumsallarda deniz kaplumbağası Nil kaplumbağası türlerinin yuvalama alanlarının bulunması, Tüm Önemli Doğa Alanı içerisinde ortalama 250-300 yuva bulunması” gibi gerekçelere yer verildi.
BAKANLIK SİSTEMİNDE AKDENİZ FOKLARI CARETTALAR İÇİN İŞARETLİ
Projeyle ilgili ÇED raporunda yeterli değerlendirmelere yer verilmediğinin altı çizilen iptal kararında, otel yapılmak istenen sahilin, Çevre, Şehircilik İklim Değişikliği Bakanlığı Sit Alanları Yönetim Sistemi (SAYS) üzerinden yapılan sorgulamada, “Caretta caretta Yaşam Alanı Akdeniz Foku Yaşam Sahası olarak işaretlenmiş olduğu vurgulandı.
KORU SAHİLİNDE OTEL ISRARI SÜRECEK Mİ?
Antalya 1. İdare Mahkemesi’nin hukuka aykırı bulduğu ÇED kararları iptal edildi. Böylece, kentin doğusunda yapılaşmadan korunmuş son sahillerden biri olan Koru sahilinin, ilgili kamu kurumları tarafından yürütülen yetersiz değerlendirmeler otel inşaatlarına açılmasının şimdilik önüne geçildi. Ancak konuda yaşanan örnekler, aynı projeler için hazırlanacak yeni başvurularla otel ısrarının süreceğini ortaya koyuyor.
HATALI İDARİ KARARLARIN FATURASINI HALK ÖDÜYOR
Türkiye’ kıyıları denizleri korumak için yeterince mevzuat olduğu belirtiliyor. Ancak uygulamada denetimdeki yetersizlikler kıyıların korunması için yürütülen hukuki mücadeleyi büyük ölçüde halkın sivil toplum örgütleri meslek odalarının omuzlarına yüklüyor. İdarenin aldığı hatalı eksik kararlara karşı, idari yargıda dava açmak oldukça pahalı yol haline geldi. İdarenin aldığı karardaki eksiklik yanlışların ispatı davacıya yüklenince, uzmanlık gerektiren konularda çoğu davada 5 ila 10 arasında uzman bilirkişinin görüşüne ihtiyaç duyuluyor. bilirkişi masraflarını artırarak 200 ila 300 bin TL’yi bulan yargılama gideri anlamına geliyor. İdarenin aldığı hatalı kararın faturasını, dava sonuçlanana kadar davacı vatandaşlar ödemek zorunda kalıyor.
HALK, KIYILARI KORUMAK İÇİN VALİLİĞE KARŞI DAVA AÇIYOR
Antalya Valiliği’nin son dönemde vermiş olduğu birçok ÇED kararı yargıdan döndü. Gazipaşa Koru sahilindeki otel projeleri hakkındaki ÇED iptalleri, kararların son örnekleri. Koru sahilinin deniz canlıları için yaşamsal önemde olduğu, Mahkeme kararı kez daha anımsatıldı. Davalı idare olan Antalya Valiliği ise sahili betonlaştıracak projelerle ilgili idari işlemlerin hukuka uygun olduğunu savunarak davanın reddini talep.
VALİLİK PLATFORM KURUP DENİZLER İÇİN KAMPANYA BAŞLATTI
tabloya bakıldığında, halkın, Valiliğe karşı sahilleri deniz canlılarının yaşam alanlarını koruma çabası verdiği ortaya çıkıyor. Antalya Valiliği ise Kasım 2026’ kentte yapılacak olan COP31 öncesinde kamuoyuna denizlerin korunmasına yönelik kampanya başlattığı görülüyor. Valiliğin himayesinde başlatılan ‘Antalya Mavi Akdeniz İnisiyatifi Projesi’, geçtiğimiz ay kamuoyuna duyuruldu. Proje kapsamında 5 Haziran Dünya Çevre Günü’nde yapılan etkinlikler basında yer.
VALİ ŞAHİN’İN EŞİ PROJE KOORDİNATÖRÜ OLDU
Koordinatörlüğünü Antalya Valisi Hulusi Şahin’in eşi Ebru Şahin’in yürüttüğü projeyle ilgili Valilik sitesinde yayımlanan tanıtım metninde özetle ifadelere yer veriliyor: “Antalya; eşsiz kıyıları, berrak denizi, doğal peyzajı güçlü turizm kimliğiyle yalnızca Türkiye’nin değil, Akdeniz’in en dikkat çekici şehirlerinden biridir. Yüzlerce kilometreye yayılan kıyı şeridi, mavi bayraklı plajları, antik kentleri, koyları, ormanları limanlarıyla Antalya, doğa yaşamın iç içe geçtiği özel coğrafya sunmaktadır. yönüyle Antalya’nın denizi, yalnızca doğal zenginlik değil; aynı zamanda kentin turizm gücünün, yaşam kalitesinin uluslararası çekim gücünün temel unsurlarından biridir… Yoğun turizm faaliyeti, artan insan deniz aracı hareketliliği, tarımsal üretim, kıyı kullanımı iklim değişikliğinin etkileri denizel alanlar üzerinde çok yönlü baskı oluşturmaktadır. Sahile denize bırakılan atıklar, suyolları aracılığıyla taşınan çöpler, deniz araçları kaynaklı kirlilik düzensiz kullanım biçimleri yalnızca kıyıların görünümünü bozmakla kalmamakta; deniz canlılarına, habitatlara deniz ekosisteminin devamlılığına zarar vermektedir.
‘ANTALYA’NIN KIYILARINI KORUMAYA DÖNÜK ORTAK BİR ŞEHİR İRADESİ’
Antalya Mavi Akdeniz İnisiyatifi, tam ihtiyaçtan hareketle geliştirilmiş bütüncül çevre yaklaşımıdır. İnisiyatif; farkındalık bilgilendirme faaliyetleriyle çevreye verilen zararın azaltılmasını, temizlik uygulamalarıyla mevcut kirliliğin geriye alınmasını kaynağında önleme çalışmalarıyla denize ulaşma ihtimali bulunan atık kirleticilerin sınırlandırılmasını amaçlamaktadır… Kasım ayında Antalya’ düzenlenecek Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) ise, şehrin ortaya koyduğu çevre sürdürülebilirlik iradesini dünyaya göstermek açısından eşsiz fırsat sunmaktadır. Tüm yönleriyle ele alındığında girişim, temizlik ya çevre projesinin ötesinde; Antalya’nın denizini, kıyılarını doğal kimliğini korumaya dönük ortak şehir iradesidir.”
‘SAHİLE BIRAKILAN ATIKLAR’ DENETİMSİZLİK YAPTIRIM SORUNUDUR
Antalya Valiliği’nin himayesindeki Mavi Akdeniz İnisiyatifi Projesi’nin öncelik olarak belirleyerek 5 Haziran için kamuoyuna duyurduğu bazı uygulamalar arasında, gönüllü kıyı deniz dibi temizliği, depozito iade makinelerinin tanıtımı, çevre temalı stantlar, iyi uygulamalara dair söyleşiler, konserler atölyeler gibi detaylar yer alıyor. Bütün detaylar, sivil toplum örgütlerinin mahalle inisiyatiflerinin, çevre platformlarının, ya düz vatandaşların yıllardır yapmaya çalıştığı sosyal sorumluluk projelerinin birer örneği. Mavi Akdeniz İnisiyatifi’nin işaret ettiği, “sahile bırakılan atıklar” gibi çevre sorunları, idari denetim yaptırımların yeterince uygulanmamasının doğal sonuçlarından.
ANTALYA SAHİLLERİNDEKİ YAMAN ÇELİŞKİ NASIL ÇÖZÜLECEK?
Valilik, kamunun kentteki en etkili güçlü kuruluşu. Tüm kamu kurumlarının en tepesindeki idare, sivil toplum örgütlerinin ya gönüllülük esasına göre yapılan etkinliklerle gündeme gelirken, Valiliğin almış olduğu denizlerin geleceğiyle ilgili idari kararlara karşı vatandaşların, platform gönüllülerinin meslek odalarının dava açması büyük çelişkiyi ortaya koyuyor: yanda sivil toplumun, gönüllü yaşam savunucularının meslek odalarının işini yapmaya soyunan kamu kurumları, yanda ise kamu kurumlarının aldığı, çevre üzerinde geri dönüşü mümkün olmayan tahribatlara yol açabilecek kararları yargıya taşıyarak kıyıları korumaya çalışan vatandaşlar. Antalya sahillerinde yaşanan yaman çelişkinin nasıl çözüleceği sorusu yoğun gündemin arasında şimdilik kendisine yeterince yer bulmuş değil.
YEŞİLYURT KARARVali Şahin eşi Ebrru Şahin proje kapsamındaki etkinlikteOtel yapılmak istenen Koru sahili deniz kaplumbağaları için yuvalama alanıMavi Akdeniz İnisiyatifi’nin kamuoyu duyurusuMavi Akdeniz İnisiyatifi’nin 5 Haziran etkinliği2Mavi Akdeniz İnisiyatifi’nin 5 Haziran etkinliğiKoru sahilinden görünümKoru sahilinde üç ayrı otelin yapılacağı hazine arazileriGazipaşa Koru sahilindeki hazine arazisinde yapılmak istenen oteller, 700 yatak kapasitesine sahip üç ayrı projeden oluşuyordu (3)Gazipaşa Koru sahilindeki hazine arazisinde yapılmak istenen oteller, 700 yatak kapasitesine sahip üç ayrı projeden oluşuyordu (1)Doğal sit olan Koru sahili henüz betonlaşmamış alanBüyükşehir Belediyesi’nin imar durumuyla ilgili şirkete verdiği yanıtta alanın deniz kaplumbağaları şiçin koruma alanı olduğu belirtiliyorAHES İPTAL KARARIyazıya emoji tepki ver
😡0Kızgın🤣0Hahaha👍0dim.❤️0Muhteşem😢0Üzgün😮0İnanılmazÖnceki haberDünya Kupası’nda işin şirazesi iyice kaydı
